Amaldorning adabiy tilda gapirişi nima uçun muhim?
(kirill alifbosidagi matn pastroqda)
Ilm-fan va ta’lim vazirining birinçi örinbosari Oybek Yöldoşev elektron musiqaga qiziqişi, “Stixiya” festivalida juda zör iştirok etganini bilamiz.
Bu juda yaxşi işora. Çunki san’atga qiziqadigan insondan keng fikrlaydigan, odamlarning qalbini tuşunadigan rahbar çiqişiga umid qilasan.
Faqat buyuk şoir va adib, hozirgi zamonaviy özbek adabiy tilining rivojiga katta hissa qöşgan akademik Ğafur Ğulomning nabirasi, ilm-fan va ta’lim sohasiga aloqador amaldorga nutqi, xususan, adabiy til meyorlari haqida kimdir eslatişi kerak. Balki qöl ostidagilar buni ayta olmas, ammo biz aytmasak, kim?
Nutq imij (qiyofa, obrö)ning ajralmas bir qismi. Xuddi yaxşi kostyum yoki boy portfolio kabi. Özbek adabiy tilida gapirişni örganiş qiyin emas. Şunçaki, nutqning şaxs haqida xulosa yaratişdagi ahamiyatini yetarliça baholaş lozim (juda katta ahamiyatga ega).
Özbek tili turli şevalarga boy. Balki boşqa tillarda oddiy jonli muloqot tilida gapiriş samimiylik deb olqişlanar, ammo özbek tilida bu farqlilikni börttiradi, jamiyat sizni birdek qabul qilişi va sizdan ta’sirlanişiga tösiq böladi.
Qolaversa, ta’limning asosiy vazifasi ham savod, savodning eng katta belgisi esa adabiy, meyordagi, çiroyli nutqdir.
Oybek Behzodoviçga işlarida omad tilayman. Uning davlat xizmatiga xos an’anaviy qoliplar bilan çeklanmaydigan tafakkuri, zamonaviy texnokratik yondaşuvi, san’at va texnologiyani birdek tuşuna oladigan keng dunyoqaraşi sohada ijobiy özgarişlarga turtki bölişiga işonaman.
Амалдорнинг адабий тилда гапириши нима учун муҳим?
Илм-фан ва таълим вазирининг биринчи ўринбосари Ойбек Йўлдошев электрон мусиқага қизиқиши, “Стихия” фестивалида жуда зўр иштирок этганини биламиз.
Бу жуда яхши ишора. Чунки санъатга қизиқадиган инсондан кенг фикрлайдиган, одамларнинг қалбини тушунадиган раҳбар чиқишига умид қиласан.
Фақат буюк шоир ва адиб, ҳозирги замонавий ўзбек адабий тилининг ривожига катта ҳисса қўшган академик Ғафур Ғуломнинг набираси, илм-фан ва таълим соҳасига алоқадор амалдорга нутқи, хусусан, адабий тил меъёрлари ҳақида кимдир эслатиши керак. Балки қўл остидагилар буни айта олмас, аммо биз айтмасак, ким?
Нутқ имиж (қиёфа, обрў)нинг ажралмас бир қисми. Худди яхши костюм ёки бой портфолио каби. Ўзбек адабий тилида гапиришни ўрганиш қийин эмас. Шунчаки, нутқнинг шахс ҳақида хулоса яратишдаги аҳамиятини етарлича баҳолаш лозим (жуда катта аҳамиятга эга).
Ўзбек тили турли шеваларга бой. Балки бошқа тилларда оддий жонли мулоқот тилида гапириш самимийлик деб олқишланар, аммо ўзбек тилида бу фарқлиликни бўрттиради, жамият сизни бирдек қабул қилиши ва сиздан таъсирланишига тўсиқ бўлади.
Қолаверса, таълимнинг асосий вазифаси ҳам савод, саводнинг энг катта белгиси эса адабий, меъёрдаги, чиройли нутқдир.
Ойбек Беҳзодовичга ишларида омад тилайман. Унинг давлат хизматига хос анъанавий қолиплар билан чекланмайдиган тафаккури, замонавий технократик ёндашуви, санъат ва технологияни бирдек тушуна оладиган кенг дунёқараши соҳада ижобий ўзгаришларга туртки бўлишига ишонаман.
@shahnozxon