Account

Posts of Orif Tolib

newest first

#5068Text

Ilmiy kengaş qasd maydoni emas “Men bilan yomon çiqişiş mana bunaqa böladi, boşingga bundan ham yomonroq kunlarni solaman!” Bu tahdid odatda oçiq aytilmaydi, u seminar va himoyadagi tikanli savollar, yöq joydan topilgan ayblar ortiga yaşiringan böladi. Tadqiqotçilar bilan gaplaşib qolsangiz, bir holat tez-tez tilga olinadi: ilmiy rahbari bilan öçakişgan kengaş aʼzosi alamini uning şogirdidan oladi. Tiş-tirnoği bilan qarşilik körsatib, tadqiqot işini yer bilan bitta qilişga urinadi. Bunday hujumlar ilmiy rahbarga ham salbiy taʼsir qilar-u, lekin kuçliroq zarbani tadqiqotçi oladi: endi uning ilmdan köngli soviydi, öziga işonçi kamayadi, ilm va olimlarga hurmati yöqoladi. Beldan pastga zarba beradiganlar taqrizçi va opponentlar orasida ham uçraydi. Bu faqat bizdagi muammo emas. Wellcome Trust jamğarmasi 2020-yili 4 mingdan ortiq tadqiqotçi orasida sörov ötkazgan. Buyuk Britaniya va butun dunyodan qatnaşganlarning 43 foizi ilmiy muhitda tazyiq yoki haqoratga uçraganini, 61 foizi bunga guvoh bölganini, atigi 37 foizi esa bu haqda qörqmasdan gapira olişini aytgan. Albatta, ilmiy kengaşlarda fidoyi, ilmning, tadqiqotning qadrini biladigan, tadqiqotçi mehnatiga hurmat bilan qaraydigan olimlar köp. Lekin bitta tirraqi buzoq butun podani bulğagani kabi bunday mayda odamlarning bir-ikkitasi ham kengaşning obröyini tökadi. Bu örinda bir jihatni taʼkidlamoqçiman: qattiq savol beriş – ilmiy talab, ataylab ayb qidiriş esa şaxsiy adovat. Baʼzan qasd oliş guruhbozlik darajasiga çiqib ketadi. Ğarazi bor kişi heç narsadan xabarsizday kuzatuvçi qiyofasida ötiradi, uning niyatini kengaşdagi boşqa bir “maslakdoşi” röyobga çiqaradi. Tadqiqotçida nafrat uyğonişi tabiiy, lekin u köpinça çorasiz qoladi. Ayrim hollarda illat qidiruvçi “olim” bilan kelişiş, könglini topiş, kurakda turmaydigan gaplariga sabr qilib, baʼzi istaklarini bajarişga ham töğri keladi. Bunday çiğiriqlardan ötgan tadqiqotçi, ehtimol, özi ham bu holatga könikib, şu qozonda qaynab, kelajak uçun malaka orttirib borar. Katta zararlardan biri aynan şu. Sovet armiyasida yangi kelganlar “dux” sanalgan, kaltak va haqoratlar ostida kun körgan. Bir-ikki yildan söng özlari “dembel”ga aylangaç, yangi kelganlarni xuddi şunday xörliklarga duçor qilgan. “Özim zulm kördim, endi bunga çek qöyay” degan fikr ularning xayoliga ham kelmagan. Bunday “dux-dembel” öyini ilmda bölmasligi kerak. 2027-yil yanvaridan ilmiy kengaşlarga köproq vakolat, demak, köproq masʼuliyat ham beriladi. OAK va boşqa masʼul taşkilotlar adolatni taʼminlaş yöllarini hozirdan izlab, joriy qilişi şart. Ilmiy kengaşlar ayrim kişilarning qasd maydoniga, kuç körsatiş arenasiga aylanmasligi kerak. Şu bilan birga, adolat talabi tadqiqotçilarning xom-xatala işlarini ham “odamgarçilik” qilib ötkazib yuboraveriş degani emas. Kengaş aʼzosini ham asossiz şikoyatdan himoya qiliş zarur. Menimça, adolatni oçiqlik, xolislik va javobgarlik taʼminlaydi. Buning uçun: 1. Barça kengaşlardagi seminar va himoyalar videotasvirga olinsin, taqrizlar va opponentlar xulosalari bilan birga yagona oçiq bazada saqlansin. 2. Tadqiqotçi yoki ilmiy rahbar asosli sabab bilan taqrizçi yoki opponentni almaştirişni sörab murojaat qila olsin. 3. Tadqiqotçi uçun mustaqil va oçiq apellyatsiya tartibi bölsin. 4. Apellyatsiyadagi iddaolar tasdiğini topsa, tegişli aʼzo ham, bunga yöl qöygan kengaş raisi ham javob bersin: ular kengaşdan maʼlum muddatga yoki butunlay çetlatilsin, ilmiy himoya jarayonlaridan diskvalifikatsiya qilinsin. Iddaolar tasdiğini topmasa, aʼzo oqlansin; bila turib tuhmat qilingan bölsa, tadqiqotçi ham javob bersin. 5. Apellyatsiyalar va ular böyiça çiqarilgan xulosa hamda qarorlar ilmiy hamjamiyat uçun oçiq eʼlon qilinsin. Siz bunday holatga duç kelganmisiz yoki guvoh bölganmisiz? Javobingizni pastdagi sörovnomada belgilang. @oriftolib | Sahifalarimiz

Open in Telegram
Views1,801−33%vs avg
Forwards25
Reactions6
Comments—
#5065Photo
Views2,394−10%vs avg
Forwards7
Reactions26
Comments—
Views growthHide views growth

Views growth

Hours after publication

Show as table
Hours after publicationViews
0 h0
6 h1,573
20 h2,394
  1. After 6 hours1,573
  2. After 24 hours2,394
  3. Total to date2,394
#5062Poll
Views3,032+14%vs avg
Forwards19
Reactions70
Comments—
Views growthHide views growth

Views growth

Hours after publication

Show as table
Hours after publicationViews
0 h0
18 h1,924
33 h3,032
  1. After 24 hours1,924
  2. Total to date3,032
#5060Photo
Views3,150+18%vs avg
Forwards23
Reactions58
Comments—
#5059Poll
Views3,615+35%vs avg
Forwards14
Reactions30
Comments—
Views growthHide views growth

Views growth

Hours after publication

Show as table
Hours after publicationViews
0 h0
42 h3,101
71 h3,615
  1. Total to date3,615
#5058Audio
Views3,908+46%vs avg
Forwards21
Reactions21
Comments—
Views growthHide views growth

Views growth

Hours after publication

Show as table
Hours after publicationViews
0 h0
44 h3,389
73 h3,908
  1. Total to date3,908
#5055Link preview
Views3,421+28%vs avg
Forwards5
Reactions18
Comments—
Views growthHide views growth

Views growth

Hours after publication

Show as table
Hours after publicationViews
0 h0
56 h3,129
71 h3,421
  1. Total to date3,421
#5050Link preview
Views2,765+4%vs avg
Forwards13
Reactions16
Comments—
Views growthHide views growth

Views growth

Hours after publication

Show as table
Hours after publicationViews
0 h0
56 h2,457
71 h2,765
  1. Total to date2,765
#5049Poll
Views2,348−12%vs avg
Forwards7
Reactions26
Comments—
Views growthHide views growth

Views growth

Hours after publication

Show as table
Hours after publicationViews
0 h0
56 h2,153
71 h2,348
  1. Total to date2,348