Mohammad-Tabibian

مراسم بزرگداشت حافظ در مجلس مشترک اقتصاد دانان و اهل ادبیات و هنر. به همت روزنامه دنیای اقتصاد.

No text

من و دوستم، در مقابل کارگر و آقاتقی در این فکر بودم که حقوق بازنشستگی یک استاد‌تمام دانشگاه معادل خرید دو عدد ساندویچ در روز است. اگر خانواده دو نفر باشند می‌شود نفری یک ساندویچ در روز. البته در این دوره و زمانه ساندویچ می شود غذای لوکس و باید اجتناب کرد. القصه چند روز پیش با دوستی، که او هم استاد باز نشسته است، برای مراسم ختم یک آشنا به میدان فاطمی رفتیم و چون زود حرکت کردیم زود هم رسیدیم. گفتیم کمی در خیابان اطراف قدم بزنیم، در راه خسته شدیم در مقابل یک مغازه کبابی و اغذیه فروشی، نیمکتی در کنار پیاده رو بود نشستیم. جوانی آمد که ساکی در بغل آویزان کرده بود و اوراق تبلیغ زرگری را توزیع می‌کرد که زرگر طلای آب شده میفروخت، آن جوان به ما هم از اوراق داد. گفتیم البته مشتری نیستیم اما از او قبول می کنیم. دوستم از او پرسید چرا رگ‌های دستش ورم کرده گفت دیابت دارد، ورزشکار هم هست. لاغر و اما زرنگ به نظر می رسید. گفت که از شهرستان آمده تبلیغ پخش می‌کند چند مغازه زرگری را هم نظافت می کند روزی سه تومان کاسب و راضی است. یک برادرش انگلستان است و اورا دعوت کرده اما از هوای انگلستان خوشش نمی آید، نمی رود. برادر دیگرش در آمریکا با نظافت چی ترامپ رفیق است و کار مهاجرتش را دارد درست می‌کند. اگر پایش رسید امریکا یک کمپانی نظافت کاری خواهد زد. از این رویاها کمی گفت چون دوجفت گوش شنوا یافته بود. بعد مثل این که متوجه ما شد پرسید راستی شما چه‌کاره هستید. گفتم دو آموزگار باز نشسته، کت‌و شلوارهای نو خودمان را که ده سال پیش خریده ایم (این را درست می گفتم) پوشیده ایم و کنار خیابان نشسته ایم ببینیم کسی کمک می‌کند (این را شوخی کردم اما طرف طنز مطلب را نگرفت) جوان گفت این کبابی جوجه کباب دارد ‘نَمبر وان’ . من امتحان کرده ام نَمبر وان! تابجنبیم صدا زد آقاتقی دو پرس جو جه کباب نَمبر وان برای این دو آموزگار بگذار به حساب من. گفتیم شوخی می‌کردیم اما دست بردار نبود آقا تقی هم به بحث پیوست و اصرار که مهمان خودم بفرمایید داخل. خلاصه با زحمت گریبان را از دست مردجوان و آقاتقی بیرون کشیده به طرف میدان فرار کردیم. دوستم گفت در جامعه ما انسانیت هنوز گم نشده در پایین جامعه بشدت زنده است و این دلگرمی برای ما بهترین دستآورد آن روز بود.

No text

در راه گذر از هند (مربوط به پنج سال قبل) مطلب زیر را حدود پنج سال پیش در همین کانال قرار دادم. به خیال این که به رگ برخی بربخورد و تجدید نظری بشود اکنون اوضاع به مراتب و بیش از پیش اسباب نگرانی است. نمی دانم کسی هم بفکر هست یانه. اگر قبلا این مطلب را خوانده اید لطفاً مطلب بعدی را بخوانید. یکم، این که یک ملتی فقیر شود رخداد دردناکی است اما عجیب و غریب نیست. چه این که هند در قرن هفدهم یکی از ثروتمند ترین کشور ها بود و از قرن نوزدهم به بعد یکی از فقیرترین. دوم، می توان این راه را طی کرد بدون سر و صدا، فقط گاه گاهی با یک رخداد چشم باز می کنیم و متوجه می شویم به آنجا نزدیک تر شده ایم. سوم، اخیراً اتوبوسی به دره واژگون شد و تعدادی انسان از جمله خبرنگاران جوانی تلف شدند و بسیار خانواده هایی عزا دار شدند. گفته شده فرسودگی لاستیک ها و قطعات یک عامل مهم بوده است. هزاران اتوبوس و اتومبیل، قطار و هواپیما دچار این مشکل هستند یعنی موجودی امکانات حمل و نقل کشور و سایر امکانات در حال فرسایش تدریجی است چون امکان جایگزینی وجود ندارد. بسیاری کار گاه ها و کار خانه ها هم با مشکل فرسایش ماشین آلات و ابزار روبرو هستند و با مشکل عدم امکان جایگزینی و تنزل ظرفیت تولید و کارکرد. چهارم این فقیر شدن خاموش در بسیاری از خانه های ما هم در جریان است. مصداقی بگویم. سه سال پیش سماوری خریدم دویست و بیست هزار تومان. امسال شیر آن خراب شد برای خرید شیر سماور مراجعه کردم می گوید سیصد و پنجاه هزار تومان. خود سماور اگر پیدا کردید دو و نیم میلیون تومان. شیر سماور را نخریدم. یک سطل کف شور پدالی سه سال پیش حدود دویست هزار تومان بود شکست، امروز صبح فروشنده گفت، یک میلیون و دویست هزار تومان. آن را نخریدم. اگر یخچال منزل که بیش از بیست سال عمر دارد و هر آینه ممکن است خراب شود، خراب شد بیش از شصت میلیون تومان باید برای یک یخچال مناسب پرداخت کرد. نخواهم خرید. جارو برقی، لباسشوئی… من یک استاد دانشگاه باز نشسته شده هستم. اگر عمری باقی بود، به زودی خانه خود را خالی از بسیاری وسائل ضروری خواهم یافت. قدرت خرید در آمد ماهانه بسیاری از ما طی سه چهار سال به یک سوم رسیده. وقتی به زیر صد دلار در ماه رسید چشم باز می کنیم زیر خط فقر خواهیم بود، بدون این که تلاشی کرده باشیم یا جرمی مرتکب شده باشیم. پنجم، اگر بگویم در مسیر به سمت هندی شدن هستیم تعجب نکنید. در برخی مناطق شهر ها قیافه انسان ها هم دارد هندی می شود، چهره ها در اثر ضعف تغذیه مستمر که گرانی مواد غذایی به تدریج سبب می شود. و ظاهر به دلیل بالا پوش مستعمل و کهنه. ششم، سال ۱۳۶۰ در سازمان برنامه فعالیت هایی برای تدوین برنامه توسعه اقتصادی کشور در جریان بود. روزی چند دانشجوی انقلابی از یک دانشگاه به دفتر من آمدند. گفتند شنیده ایم گفته ای هدف برنامه این است که طی بیست سال به ژاپن برسیم! تاکید کردند که این هدف کم است و باید انقلابی جهش کنیم و زود تر از ژاپن جلو بزنیم. گفتم من چنین مطلبی را بیان نکرده ام تصور هم نمی کنم تا پنجاه سال دیگر هم به ژاپن برسیم. اکنون چهل سال از آن تاریخ گذشته مثل این که سر پیچ قبلی اشتباه پیچیده ایم به سمت هند. آن دانشجویان را هم خبر دارم در کانادا زندگی می کنند، به ژاپنشان رسیده اند. هند هم دارد پیشرفت می کند، نگرانی من این است که به طرف پیشرفت از کنار ما بگذرد و ما خود را عقبتر بیابیم. هفتم، دقت کردید در مناظره های انتخابات ریاست جمهوری کسی از بلند نظری، اهداف بلند برای پیشرفت و ترقی کشور سخنی به میان نیاورد؟ همه در حد قول تامین مقداری پول کمک معاش و یا قول های محاسبه نشده برای تامین مسکن و مانند آن یا نظارت بر بازار و کنترل توزیع و قیمت صحبت کردند.