قانالمزغه یازلوچیلر صانی ۳۰۰دن آرتوب کیتدی . رحمت سزگه ! قزقصنوونکز هم تلاکداشلگنکز قانالنی آلوب بارورغه بیک یاردم ایته . کونکولدن هر برنکزننک قولن قیصام . مدنی میراثمزننک قدرین چن بلوچیلر سز . Наш очень нишевый татароязычный канал, созданный для популяризации иске имла, преодолел рубеж в 300 подписчиков. Спасибо, что вы с нами! Мы дорожим вашей поддержкой и рады обратной связи. Канал входит в сообщество тематических пабликов "Иске имла". Рәхим итегез!
Open in TelegramPosts of Dr. Bormotucher
Посетил выставку, посвященную истории Касимовского владения и касимовских татар. Рекомендую. Среди археологических экспонатов, конечно, привлекла внимание мусульманская эпиграфика. Из 3-4 надписей в двух содержится женский титул "ханыш" (ещё одна касимовская эпитафия, содержащая такой титул, несколько лет назад была опубликована И.В.Зайцевым). Приводим чтение трёх нижних строк на одном из памятников: [После аятов и хадисов, строки 7-9:] (7) تاریخ منک التمش ایکدا مبارک رمضان ای (8) نینک اون نچی دوشنبه [...نهل بک؟] خانش د (9) نیادین وفاة بولدي "Года 1062 в десятый день благословенного месяца рамазан*, в понедельник [...Нихальбек?] ханыш скончалась". *10 рамазана 1062 г.х. приходилось на четверг 15 августа 1652 г. по григорианскому календарю.
Open in Telegramhttps://t.me/fikerdeslek/8849 Согласно преданию, ещё одно мудрое изречение было выгравировано на перстне Абу Ханифы.
Open in TelegramForwarded from ДУМ РФ татарча
Казан Кремлендә Касыйм ханлыгы мирасына багышланган күргәзмә ачылды Татар халкы һәм Татарстан Республикасы дәүләтчелеге тарихы музеенда «Касыйм – Ханкирмән: тарих һәм мирас» дигән яңа күргәзмә эшли башлады Күргәзмәдә Касыйм ханлыгы хакимнәре – Касыйм, Шаһгали, Саин Булат (Симеон Бекбулатович), Арслан хан кебек шәхесләрнең Россия тарихындагы урыны күрсәтелгән Археологик табылдыклар, кораллар, планнар, рәсемнәр, фотосурәтлар һәм этнографик экспонатлар аша Касыймның үзенчәлекле язмышы ачыла Касыймда әле дә XVI гасыр уртасындагы корылмалар, хан төрбәләре һәм XVI–XVII гасырлардагы зыялы татарларның каберләре сакланган Күргәзмә ачылышында археологик эзләнүләр җитәкчесе, ТР ФА А.Х. Халиков ис. археология институты фәнни хезмәткәре Фәрит Әхмәтгалин Күчүм хан (1520-1598 еллар тирәсендә яшәгән Себер ханы) нәселенең мавзолее ачылуы турында хәбәр салды 2026 елгы археологик казу эшләренең нәтиҗәсе күргәзмәдә дә өлешчә тәкъдим ителгән ❗Күргәзмә киләсе елның 21 мартына кадәр эшләячәк Видео чыганагы @DUMRF_TAT
Open in TelegramForwarded from صحیفەلرمز / Сәхифәләребез
Каталог сводит биографии из «Асара» Ризаэддина Фахреддина и «Вафийат ал-аслаф» Шихабутдина Марджани: татарский текст, русский перевод и именной указатель. У каждого человека собраны даты, места рождения, учёбы и деятельности и связи «учитель — ученик», а одно и то же лицо из двух серий сведено в одну карточку. Получился общий указатель поволжско-уральских и других мусульманских авторов, о которых пишут эти книги. Всего 1306 карточек: 472 есть только в «Вафийат ал-аслаф». Это все 512 нумерованных биографий русского перевода 2022 года, включая ранних авторов вроде ал-Джахиза и ал-Бухари, а не только поволжских учёных. 794 есть только в «Асаре». 40 нашлись в обеих сериях и сведены в одну карточку. Фильтр «только совпавшие серии» показывает именно их.
Open in TelegramForwarded from Татарский "с собой"
Разговорник «йөз ел элек» после встречи клуба «Чи татарча имля»: карья – авыл – деревня вөҗүд – тән / яшәү – тело / бытие бәгъзе – кайбер – некоторые сикыт – бала төшү – выкидыш гарь – оят – стыд/позор
Open in TelegramТахаллусы (литературные псевдонимы) османских правителей: Sultân Osmân Han-ı Evvel - Osmân Sultân Orhân Gâzî - Orhân Çelebi Sultân Mehmed Hân-ı Evvel - Mehmed Sultân Murâd Hân-ı Sânî - Murâdî Ebu’l-Feth Sultân Mehmed Hân-ı Sânî - Avnî Sultân Bâyezîd Hân-ı Sânî - Adlî Sultân Selîm Hân-ı Evvel - Selîmî Kânûnî Sultân Süleymân Hân - Muhibbî Sultân Selîm Hân-ı Sânî - Tâlib, Selîmî Sultân Murâd Hân-ı Sâlis - Murâdî Sultân Mehmed Hân-ı Sâlis - Adlî Sultân Ahmed Hân-ı Evvel - Bahtî Sultân Osmân Hân-ı Sânî - Fârisî Sultân Murâd Hân-ı Râbi‘ - Murâdî Sultân Mustafâ Hân-ı Sânî - İkbâlî Sultân Ahmed Hân-ı Sâlis - Necîb Sultân Selîm Hân-ı Sâlis - İlhâmî Sultân Mahmûd Hân-ı Sânî - Adlî (Ali Emiri Efendi, Cevahirü'l-müluk, s. 22-23) کمال غورولقان(Kemal Gurulkan)ك روسیهده منع ایدلمش آغدهکی حسابندن
Open in TelegramForwarded from املا Имла
- "Малия" дигәне каян килеп чыкты соң? - дип сорыйлар. XIX гасырда Госманлы дәүләтендә барган ислахат (реформалар) кысаларында Төркиядә Аурупа ысулында министрлыклар оештырылды. Министрлыкларның исемнәрендәге сүзләр госманлы горефе буенча фарсы изафәсе кагыйдәсенчә тезелде: Нәзарәт-е Малия (نظارت مالیه - Финанс министрлыгы), Нәзарәт-е Өмүр-е Дахилия (نظارت امور داخلیه - Эчке эшләр министрлыгы), Нәзарәт-е Өмүр-е Хариҗия (نظارت امور خارجیه - Тышкы эшләр министрлыгы) һ.б. Бераздан аларның исемнәре беркадәр төркиләшеп "Малия нәзарәте" (مالیه نظارتی), "Дахилия нәзарәте" (داخلیه نظارتی), "Хариҗия нәзарәте" (خارجیه نظارتی) һ.б.ларга әйләнде. Тора-бара гайре рәсми язышуда һәм сөйләмдә аларның исемнәре тагы да кыскарып "Малия" (مالیه - "Минфин"), "Дахилия" (داخلیه - "МВД"), "Хариҗия" (خارجیه - МИД) һ.б. атала башлады. 1917 ел ахыры - 1918 ел бaшында Идел-Урал һәм Себер төрки-татарларының эшләп торган үзидарә органы - Милләт Мәҗлесе тарафыннан оештырылган милли хөкүмәт (Милли Идарә) өч "министрлыктан" - Диния, Малия һәм Мәгариф нәзарәтләреннән торырга тиеш булган(*). Шулай итеп, "минфин"ыбызны иншалла якты киләчәктә "Малия нәзарәте/Малия" дип атауның тарихи тамырлары әнә нинди тирән икән. (*)1918 ел башында большевиклар хөкүмәте Милли Мәҗлесне һәм Милли Идарәне куып тараткач, шул өч нәзарәттән Уфадагы Диния нәзарәте генә кала. Шуңа күрә аның тарихи (һәм дөрес) татарча исеме "Дини Нәзарәт" тә, "Мөфтият" тә түгел, ә нәкъ менә Диния Нәзарәте. #لغات
Open in TelegramИх (татар) царицы, являясь перед народом, обыкновенно закрывают лицо. Сигизмунд Герберштейн. Записки о московитских делах.
Open in TelegramForwarded from املا Имла
آیته بیلمگان آوزغه قاراغانده طچه بیلگان کوت یخشیراق . خلق مقالی Әйтә белмәгән авызга караганда тыча белгән күт яхшырак. Халык мәкале #لغات
Open in TelegramForwarded from Борон-борон заманда...Башкирская история и историческая память
Про Татаро-башкирскую советскую республику В 1918 году Народный комиссариат по делам национальностей РСФСР (большого СССР тогда еще не было) принял положение о создании Татаро-башкирской советской республики. Проект, как мы понимаем, не был реализован (причины опустим). Читаю сейчас статьи современных ученых Башкортостана и Татарстана. Мне интересно то, как они осмысляют в своих текстах этот нерелизованный проект. Напишу про три выявленные на данный момент позиции (снова боюсь кого-нибудь обидеть, но без иронии тут не обойтись): 1. как пишут об этом татарские историки: "эх, какую возможность упустили!!! ох, какой мощнейший политический субъект получился бы!" 2. как пишут об этом башкирские историки: "уф, как хорошо, что проект не был реализован! какие же мы крутые, что отстояли свое право на автономию! они (татары) могли нас проглотить и они все еще пытаются это сделать!" 3. статья, написанная с позиции большевистского центра: "Татаро-башкирская республика - это "утка". Никто никогда не собирался создавать такую республику. Башкирская национальная элита плохо шла на контакты с большевиками. А у них была армия, которая нужна была большевикам, чтобы быстрее покончить с белыми. Предложение объединить татар и башкир в один национальный субъект было лишь психологическим давлением на башкир, чтобы они усмирили свой пыл и быстрее шли договариваться с большевиками из московского центра." Никого не считаю глупым-умным, профи-непрофи. Этот пост просто про то, как наша позиционность влияет на знания, которые мы добываем. Объективного знания нет. Есть обычные живые люди, которые пытаются что-то да понять.
Open in TelegramForwarded from املا Имла
XV йөздә шигъри антология төзегән Әхмәд Тарази "Хөсрәү вә Ширин" поэмасы авторы, XIV йөзнең беренче яртысында Алтын Урдада яшәп иҗат иткән "Котыб" тәхәллесле әдибебезнең тулы исемен (Котбеддин Сараи) һәм әлеге әсәреннән алты юл китерә (кояш баюның һәм җиргә караңгы төшүнең метафорик тасвиры): ییپار ینکلیغ ساچین کیم تون ترادی یاروغلوق جمله عالمدین یرادی هزیمت بولدی ایرسه روم شاهی خبر انکلادی هندوستان سپاهی تولوب هندو چریکی کوککا یرکا توزوب بو کنبد خضرادا نیرکا Йыпар яңлыг сачын кем төн тарады, Яруглук җөмлә галәмдин ерады. Һәзимәт булды ирсә Рум шаһы, Хәбәр аңлады Һиндустан сипаһы. Тулып һинду чәриге күккә-йиргә, Төзеп бу гөнбәд-е хазрада ниргә. <[Шириннең] җофардай [хуш исле] чәчен төн тарады, Яктылык бөтен галәмнән югалды. Җиңелде исә Рум шаһы(1), Ул хәбәрне аңлады Һиндыстан гаскәре (2). Тулып һинд гаскәре күккә-җиргә, Төзде бу яшел гөмбәздә(3) ниргә(4)>. (1) Рум шаһы - кояшның метафорик атамасы (2) Һиндыстан гаскәре - караңгылыкның метафорик атамасы (3) яшел гөмбәз - күк гөмбәзе (4) ниргә - сугыш сафы.
Open in TelegramПечати жителей Восточного Туркестана - подписантов тюркоязычного документа, подготовленного для направления в Пекин. Начало XIX в. Квадратные печати, содержащие надписи на чагатайском, маньчжурском и китайском языке, принадлежат старостам (хакимбекам) селений. Маньчжурская многонационалочка.
Open in TelegramПроездное удостоверение османского дипломата Галиба Кемали, назначенного послом Высокой Порты в советской России. 1918 г. Бланк документа содержит надписи на 4 языках Центральных держав: османско-турецком, болгарском, венгерском и немецком.
Open in TelegramForwarded from Nadide Fotoğraf
Devrim öncesi Tatar medresesinin öğrencileri çay içiyorlar
Open in TelegramForwarded from Dr. Bormotucher
Укытучылар көнендә беренче нәүбәттә мәктәптә безгә татар теле һәм әдәбияты укыткан Асия Фәттах кызы Борһанова исемә төшә. Урыс мохитында үскән без, Казан балалары, урта сыйныфларда укыганда "төп" дәресләр бетеп, урыс балалары өйгә кайтып киткәндә, өстәмә дәрес булып кергән татар теле дәресенә йөрергә и яратмый идек! Кайберәүләребез ул дәресләрдән качып та китә иде. Алай да белем бирергә тырыша иде безгә. 1989 елда, 9 нчы сыйныфта, Асия Фәттаховна үз дәресләрендә безгә гарәп язуын өйрәтә башлады. Бер тапкыр кулъязмалар белгече мәрхүм Әнвәр Хәйрине дә дәрескә чакырган иде (үзе белән кулъязмалар алып килеп, безгә күрсәтеп аңлатканын әле дә хәтерлим). Язма мирасыбыз белән кызыксынуым шул дәресләрдә башланды. Рәхмәт Сезгә, Асия Фәттаховна!
Open in Telegram