Посты канала هفته‌نامه تجارت‌فردا

چرا انزوای دیجیتال در عصر هوش مصنوعی خطرناک است؟ 🔻خطای راهبردی خاموشی اینترنت در بحران‌ها صادق نخجوانی؛ کارشناس و فعال حوزه فناوری اطلاعات 🔺با ورود هوش مصنوعی، سرعت کشف حفره‌های امنیتی و آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری به‌شدت افزایش یافته و فاصله میان کشف باگ و حمله سایبری به چند ساعت رسیده است. 🔺در چنین شرایطی، طرح موضوع «مسدودسازی اینترنت در شرایط بحرانی و جنگی» به‌عنوان یک راهکار امنیتی، کارکردی معکوس دارد. 🔺تجربه دوره‌های پیشین قطعی اینترنت نشان می‌دهد این تصمیم نه تنها سپر امنیتی ایجاد نمی‌کند، بلکه سایت‌ها، بانک‌ها و زیرساخت‌های حیاتی کشور را در برابر نسل جدید حملات آسیب‌پذیرتر می‌سازد. 🔺امنیت نرم‌افزار فرآیندی زنده و وابسته به دریافت لحظه‌ای «وصله‌های امنیتی» (Patch) است. 🔺قطع اینترنت، ارتباط سرورهای داخلی با مخازن جهانی کد و به‌روزرسانی‌ها را مسدود می‌کند، در حالی که مهاجمان با ابزارهای هوش مصنوعی به حفره‌های بحرانی دسترسی دارند. 🔺این انزوای دیجیتال مانند قفل کردن درهای بیمارستان در زمان شیوع بیماری و جلوگیری از ورود واکسن است و خسارات جبران‌ناپذیری به همراه دارد. 🔗متن کامل ✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇 @den_ir

⭕️ آینده‌نگری در سیاست‌گذاری نوبل اقتصاد 2026 در گفت‌وگو با مسعود نیلی ✍🏻 رضا طهماسبی/ دبیر تحریریه 🔹شاید لازم نباشد یک فرد الزاماً متخصص اقتصاد کلان باشد تا بداند که وقتی از مفاهیمی مانند تولید ناخالص داخلی یا همان درآمد کل اقتصاد، مصرف، سرمایه‌گذاری یا واردات و صادرات واردات صحبت می‌کنیم، از «بخش واقعی اقتصاد» حرف می‌زنیم. مفاهیمی مانند تورم، نقدینگی، پول و نرخ ارز هم در بخش اسمی اقتصاد قرار می‌گیرند. در نظریه اقتصادی کلان، بخش واقعی بسیار مهم است، چون در زندگی مردم بروز و ظهور دارد. برای مثال شاخص قدرت خرید یک مسئله بخش واقعی اقتصاد است، چون رفاه مردم را تعیین می‌کند. در میان متغیرهای بخش واقعی اقتصاد کلان، مصرف اهمیت بیشتری دارد، چون هدف اقتصاد، رفاه مردم و درنهایت مصرف است. 🔹وارد شدن نظریه انتظارات عقلایی به اقتصاد کلان در حدی بااهمیت بود که از آن به یک «انقلاب در اقتصاد کلان» یاد می‌کنند. به خاطر اینکه تا قبل از آن، آنچه در اقتصاد کینزی قدیمی گفته می‌شد، این‌گونه بود که انگار رابطه سیاست‌گذار با جامعه رابطه‌ای یک‌طرفه است. به این صورت که مثلاً فرض کنید سیاست‌گذار پشت یک دستگاهی نشسته است که وقتی دما بالا می‌رود، سوخت دستگاه را کم کند تا دما پایین بیاید و وقتی دما پایین می‌رود، سوخت دستگاه را زیاد کند تا دما بالا برود و به یک دمای معین برسد. یعنی انگار یک رابطه مکانیکی بین سیاست‌گذار و اقتصاد و جامعه برقرار است که در آن مردم مثل روبات در نظر گرفته شده‌اند و هیچ واکنشی از سمت آنها وجود ندارد. 🔹رابرت هال از تلفیق نظریه‌های فریدمن و لوکاس نتیجه گرفت که سیاست ثبات‌سازی اقتصاد کلان به شکلی که ما در گذشته فکر می‌کردیم، اثر ندارد. چون مردم کلاً در رفتار خودشان آینده‌نگری دارند و می‌توانند آینده را بدون خطا پیش‌بینی کنند؛ مگر اینکه یک شوک غیرقابل پیش‌بینی به اقتصاد وارد شود. پیش‌بینی افراد از آینده، حالا هر چه که باشد، روی رفتار امروز فرد تاثیر می‌گذارد. در نتیجه آن حالت سنتی سیاست‌گذاری که مثلاً نرخ بهره را بالا ببریم که تورم پایین بیاید، به نوعی استفاده سیاست‌گذار از ابزار زمان حال برای یک هدف زمان حال است و با رفتار مردم همخوانی ندارد. اگر سیاست‌گذار رفتار آینده‌نگرانه مردم را لحاظ نکند، نه‌تنها ممکن است سیاست‌گذاری را بی‌اثر، که حتی شرایط را بدتر کند. 🔹نوآوری وودفورد این بود که نقش بانک مرکزی در سیاست پولی را با لحاظ کردن رفتار آینده‌نگرانه مردم بازسازی کرد. او می‌گوید اگر بانک مرکزی در نظر داشته باشد که امروز یک سیاست پولی اعمال کند، بدون اینکه آینده و رفتار آینده‌نگرانه مردم را در نظر بگیرد، درواقع میدان را به انتظارات مردم سپرده است. سیاست‌گذار باید علاوه بر سیاست امروز، سیاست آینده‌اش را هم اعلام کند. اینجاست که درجه اعتبار سیاست‌گذار بسیار اهمیت پیدا می‌کند. سیاست‌گذاری می‌تواند به‌طور موثر راجع به آینده صحبت کند که معتبر باشد. 🔹اقتصاد کلان بر مبنای خرد یک نتیجه دارد؛ اینکه رفتار امروز مردم تابع پیش‌بینی آنها از آینده است. تا اینجا نتیجه گرفته شد که مردم دست سیاست‌گذار را می‌خوانند، پس سیاست‌گذاری بی‌اثر می‌شود. مایکل وودفورد اینجا وارد شد و گفت، سیاست‌گذار هم باید مانند مردم آینده را ببیند و آینده‌نگری مردم را در سیاست خودش لحاظ کند. حوزه تمرکز وودفورد روی عملکرد بانک مرکزی و سیاست پولی است، اما حرفی که می‌زند بسیار فراتر از این حوزه است و می‌گوید براساس انتظارات عقلایی، سیاست‌گذار باید بتواند با مردم هماوردی داشته باشد و رفتار مردم را در سیاست‌گذاری‌اش لحاظ کند. 🔹در گذشته می‌گفتیم جامعه ما نسبت به آینده خودش فاقد چشم‌انداز است، اما امروز می‌دانیم که جامعه چشم‌انداز مثبتی نسبت به آینده ندارد. یعنی جامعه ما با توجه به اینکه در شرایط تورمی بسیار بالایی قرار دارد و انتظار کاهش فشار تورم را هم ندارد، تصمیم می‌گیرد. واقعاً برایش مشخص نیست که مثلاً در شش ماه آینده اصلاً در چه وضعیتی قرار خواهد گرفت. نتیجه این چشم‌انداز بروز سیاست دم را غنیمت شمردن است؛ به زبان ساده همین کافه‌ها و شلوغی آنها که روزانه می‌بینید. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل گفت‌وگو را اینجا مطالعه کنید.

کتابی که دو نوبلیست تحسین کرده‌اند کتاب «جهان چگونه ثروتمند شد؟» نوشته مارک کویاما و جرد روبین، با تحسین شماری از برجسته‌ترین اقتصاددانان جهان روبه‌رو شده است. در میان آنها نام دارون عجم‌اوغلو، برنده نوبل اقتصاد ۲۰۲۴، و جوئل موکر، برنده نوبل اقتصاد ۲۰۲۵، به چشم می‌خورد. عجم‌اوغلو این اثر را کتابی «تأمل‌برانگیز» می‌داند که توضیح می‌دهد رشد اقتصادی چگونه آغاز شد، سطح زندگی را به‌شدت افزایش داد و در عین حال، نابرابری‌ها و رنج‌هایی نیز به همراه آورد. او مطالعه این کتاب را برای هرکس که نگران آینده رشد و فقر در جهان است، ضروری می‌داند. جوئل موکر نیز آن را جمع‌بندی روشن و زنده‌ای از مهم‌ترین پژوهش‌های دو دهه اخیر درباره اساسی‌ترین پرسش تاریخ اقتصادی توصیف کرده و خواندنش را برای دانشجویان اقتصاد ضروری دانسته است. برای آگاهی بیشتر درباره کتاب این متن را مطالعه کنید برای سفارش و تهیه کتاب‌های انتشارات دنیای اقتصاد به وب سایت ما مراجعه کنید.یا با شماره تلفن 02152189186 تماس بگیرید. @eco_philo_book

⭕️همت سبز چگونه مشارکت مردم کرمان به ساخت یک جنگل انجامید؟ ✍🏻جواد حیدریان/ نویسنده نشریه 🔹اواخر دهه‌های ۱۳۱۰ و ۱۳۲۰، کرمان با بادهای فصلی شدیدی مواجه بود که حجم عظیمی از شن و ریزگرد را از بیابان‌های اطراف به داخل شهر می‌آورد. بسیاری بادهای جنوب و جنوب شرق ایران را به نام بادهای سیستان می‌شناسند، اما قدرت ویرانگر این پدیده طبیعی، مناطق مختلفی از کرمان را نیز در بر می‌گرفت. این گردوغبار از نیمه پاییز تا اوایل بهار ادامه داشت و گاهی هوا چنان تاریک می‌شد که چراغ‌های خیابان‌ها در روز روشن، روشن می‌شدند. مردم علاوه‌بر مشکلات اقتصادی و اجتماعی، درگیر تغییرات ناشی از بحران‌های طبیعی نیز بودند و زندگی‌شان تحت تاثیر قرار گرفته بود. به گفته کنشگران اجتماعی، همین اتفاق بستر اولیه مشارکت برای احیای طبیعت را فراهم آورد. 🔹یک حرکت خودجوش، رهبران و چهره‌های محوری خود را می‌خواهد. دکتر مظفر بقایی‌کرمانی، نامی آشنا در کنشگری آن زمان، در این زمینه پیش‌قدم شد. او آن موقع نماینده مردم کرمان در مجلس بود و پیش‌تر ریاست اداره فرهنگ کرمان را نیز بر عهده داشت و از نزدیک این مشکل را رصد می‌کرد. بقایی در سفری به فرانسه، نمونه یک جنگل مصنوعی برای مقابله با بادهای شنی در شهر سابل دولون را دیده بود و ایده ساخت چنین جنگلی را در کرمان پروراند. این مشاهده بیرونی، وقتی با شناخت او از شرایط محلی همراه شد، به یک پیشنهاد عملی تبدیل شد. 🔹نکته کلیدی در موفقیت این تجربه، طراحی سازوکاری بود که در آن هر کسی، با هر توان مالی، می‌توانست بخشی از این پروژه باشد. تامین مالی مردمی از اولین پیشنهادها برای آغاز کار بود. شهروندان خود هزینه‌های کار را تامین می‌کردند و این مشارکت طیف گسترده‌ای داشت. از کمک خیران و بازاریان تا زنان و دخترانی که جواهرات خود را اهدا می‌کردند که از مهم‌ترین نمادهای این مشارکت به‌شمار می‌آمد. مشهورترین نمونه، ماجرای شهین اطهری است. دختربچه‌ای که گوشواره‌های خود را برای تامین هزینه‌های کاشت جنگل اهدا کرد. 🔹جنگل قائم امروز بیش از همیشه در سرنوشت مردم کرمان محسوس و تاثیرگذار است. فضایی که توجهی ویژه و هدفمند را طلب می‌کند. تلاش‌های شهرداری کرمان در افزایش توان اجتماعی جنگل قائم شایسته و مورد احترام است، اما توانمندسازی زیست‌محیطی آن نیز باید بسیار بیش از اینها مورد برنامه‌ریزی قرار گیرد. کرمان با مساحتی حدود ۱۳ هزار هکتار و حدود ۸۰۰ هزار نفر جمعیت، رقمی بیش از ۷۰۰ هکتار فضای سبز دارد و آمارها عددی در حدود ۱۱ مترمربع را برای هر نفر نشان می‌دهد. این سرانه با توجه به کمبود منابع آبی و کیفیت پایین آب مصرفی در کرمان می‌تواند نکته قابل قبولی باشد، اما بار اصلی این سرانه بر دوش جنگل قائم است. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل گزارش را اینجا بخوانید.

چگونه می‌توان با تفاوت‌های فرهنگی کنار آمد؟ ریموند ویلیامز می‌گوید: «انسان‌ها می‌توانند به شیوه‌های کاملاً متمایز، با ارزش‌های به‌کلی متفاوت و در چارچوب نظم‌های اجتماعی کاملاً متفاوت زندگی کنند. اما همواره فشاری از جانب کوته‌نظران هر دورانی برای جلوگیری از ایمان به این باور وجود دارد.» کتاب «شهروندی فرهنگی» نوشته نیک استیونسون، با ترجمه نیلوفر قدیری، به این پرسش می‌پردازد که چگونه می‌توان با وجود تفاوت در ارزش‌ها، هویت‌ها و شیوه‌های زندگی، در جامعه‌ای مشترک زندگی کرد. استیونسون با بررسی پیوند فرهنگ، حقوق و مسئولیت‌های شهروندی، توضیح می‌دهد که مهاجرت و تحولات رسانه‌ای چگونه ضرورت بازاندیشی در مفهوم شهروندی را پیش کشیده‌اند. این کتاب، منتشرشده از سوی انتشارات دنیای‌اقتصاد، فرصتی برای تأمل درباره مدارا، حقوق اقلیت‌ها، آزادی بیان و مشارکت اجتماعی است، مسائلی که هر روز در زندگی جمعی و فضای رسانه‌ای با آنها روبه‌رو می‌شویم. برای سفارش و تهیه کتاب‌های انتشارات دنیای اقتصاد با شماره تلفن: 02152189186 تماس بگیرید یا به وب سایت ما مراجعه کنید. @eco_philo_book

متهمان بهره گفت‌وگو با ایرج توتونچیان درباره ناکامی بانکداری بدون ربا 🔹من با قرآن و نهج‌البلاغه آشنایی داشتم و آیه «یَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَا وَیُرْبِی الصَّدَقَاتِ» برایم دغدغه شده بود. به یکی از استادان گفتم، می‌خواهم در مدلی کوچک و ریاضی، عملکرد اقتصاد سرمایه‌داری ربوی را با اقتصاد اسلامی بدون ربا مقایسه کنم. نتیجه یک سال مطالعه من، برتری نظام بدون بهره بود. در آن مدل کوچک، عملکردش بهتر بود. می‌خواستم با یک مدل بسیار کوچک شروع کنم، همان ابزار ریاضی را به‌کار بگیرم و دو عملکرد را مقایسه کنم. از دل همان مطالعه برای خودم خیلی چیزها مسلم شد. 🔹در دانشگاه الزهرا پیش از انقلاب کار را شروع کردیم. بعد از انقلاب چند رئیس دانشگاه عوض شدند تا زمانی که دکتر حسین نمازی رئیس شد. ایشان بعداً وزیر امور اقتصادی و دارایی شد. به‌دلیل آشنایی‌ مختصری که در گروه داشتیم، خواست به‌عنوان معاون امور اقتصادی و بین‌الملل همکاری کنم. رساله دکترای ایشان هم، اگر اشتباه نکنم، درباره زکات بود. فکر کردم حالا که انقلاب شده، شاید فرصتی پیدا شود روی مسائل اسلامی کار کنیم. آن روزها امام بر حذف ربا تاکید داشتند و در قانون اساسی هم آمده بود. می‌گفتند باید جمهوری اسلامی طوری باشد که ربا در آن نباشد. 🔹با پیگیری من، در موسسه بانکداری ایران برای کارکنان بانک‌ها کلاس بانکداری اسلامی گذاشتیم و خودم تدریس می‌کردم. دکتر مهدوی‌نجم‌آبادی تخصص مالی داشت و اقتصاددان نبود، اما خودش را اقتصاددان جا می‌زد و هرچه رشته بودیم، پنبه می‌کرد. قانون را می‌شناخت، ولی به رئیسش، نوربخش، نگاه می‌کرد. به‌دلیل تجربه‌ای که در بانک مرکزی داشت، شیطنت‌های زیادی کرد. دو موردش را می‌گویم. ما دانشگاهی بودیم و تجربه نوشتن لایحه نداشتیم؛ او بخشنامه و دستورالعمل بسیار نوشته بود. در بخشنامه نوشتند «بانک‌ها می‌توانند»، درحالی‌که قانون الزام‌آور است و باید می‌نوشتند «بانک‌ها مکلف‌اند». 🔹همین دکتر مهدوی‌نجم‌آبادی، در بانک مرکزی به رئیسش نگاه می‌کرد و حرف‌ها را تحریف کرد و در بخشنامه به‌جای ربا گفت، «سود علی‌الحساب». می‌گفتم سود یک چیز است و بهره چیز دیگر. بهره جزو هزینه حساب می‌شود، اما سود مشارکت جزو هزینه نیست. سود علی‌الحساب یعنی چه؟ بعد هم گفتند روزانه حساب می‌کنیم. کدام موسسه سود را این‌طور حساب می‌کند؟ ما دانشگاهی هستیم و قرار است سطح دانش مردم را بالا ببریم؛ خجالت‌آور نیست که بهره را سود علی‌الحساب بنامیم؟ 🔹اول اینکه دکتر صمصامی خیلی خوب اقتصاد بلد نیست؛ بانکداری اسلامی بلد نیست و نمی‌داند ربا چیست. ما تلاش کردیم، اما به‌دلیل مقاومت سیستم بانکی، احمدی‌نژاد پس زد. احمدی‌نژاد جسور بود، ولی دانا نبود. جسارت و دانایی باید کنار هم باشند. اینکه کسی جسارت داشته باشد، به‌تنهایی کافی نیست. نمونه‌اش همین آقای احمدی‌نژاد. کسی باید این موضوع را بشناسد و بتواند پای اجرای آن بایستد. نوربخش و کمیجانی به خاطر اجرا نکردن قانون بانکداری بدون ربا باید طلب مغفرت کنند. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل گفت‌وگو را اینجا مطالعه کنید.

📌فقر زمانی تورم چگونه وقت مردم را هم می‌گیرد؟ خانوار برای جبران تورم فزاینده، علاوه‌بر پول ناچار است زمان بیشتری هزینه کند، بیشتر کار کند، بیشتر دنبال قیمت مناسب باشد و خدمات بیشتری را خودش انجام دهد. فقر زمانی یعنی پس از کار درآمدزا، کار خانگی، مراقبت و رفت‌وامد فرصت کافی برای استراحت و نیازهای شخصی باقی نمی‌ماند. #تجارت_فردا @tejaratefarda

⭕️ شکاف قیمتی چرا افزایش قیمت نفت الزاماً به سود پالایشگاه‌ها نیست؟ ✍🏻حامد وحیدی/ نویسنده نشریه 🔹مقاله «مدلی پویا از شکاف قیمت فرآورده‌های نفتی» نوشته حامد قدوسی و صادق نوابی تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ دهد. ایده اصلی مقاله این است که کراک اسپرد نباید فقط به‌عنوان یک اختلاف قیمت نسبتاً ساده و مستقل از رفتار پالایشگاه‌ها دیده شود. درواقع، خود این شکاف قیمتی می‌تواند نتیجه تعامل میان تقاضا برای فرآورده‌های نفتی، عرضه نفت خام، ظرفیت پالایشگاه‌ها، میزان استفاده از ظرفیت و هزینه تغییر سطح تولید باشد. این تفاوت دیدگاه اهمیت زیادی دارد. اگر تصور کنیم کراک اسپرد صرفاً یک اختلاف قیمت است، ممکن است هنگام تحلیل بازار نفت علت تغییرات آن را اشتباه تشخیص دهیم. 🔹افزایش سودآوری لزوماً به‌معنای افزایش فوری تولید نیست. در سوی دیگر بازار نیز وضعیت نفت خام اهمیت دارد. در نتیجه، برای فهمیدن رفتار کراک اسپرد باید بدانیم «شوک» از کجا آمده است. این همان چیزی است که مقاله را از یک الگوی ساده قیمت‌گذاری جدا می‌کند. در اینجا نویسندگان میان شوک‌های ناشی از تقاضا و شوک‌های ناشی از عرضه تفاوت قائل می‌شوند. منشأ شوک اهمیت دارد، زیرا یک تغییر مشابه در کراک اسپرد می‌تواند پیامدهای متفاوتی برای قیمت نفت، قیمت فرآورده‌ها و میزان استفاده از ظرفیت پالایشگاه داشته باشد. 🔹یکی از ویژگی‌های جالب الگوی مقاله، توجه ویژه به ظرفیت پالایشگاه و هزینه تغییر سطح تولید است. این موضوع در بسیاری از تحلیل‌های ساده ممکن است نادیده گرفته شود. فرض کنید یک پالایشگاه ظرفیت تولید روزانه ۱۰۰ هزار بشکه دارد و در حال حاضر با ظرفیت ۶۰ درصد فعالیت می‌کند. اگر قیمت فرآورده‌ها افزایش پیدا کند، مدیر پالایشگاه احتمالاً تمایل دارد تولید را بیشتر کند. اما افزایش تولید از ۶۰ هزار بشکه به ۱۰۰ هزار بشکه لزوماً رایگان نیست. با نزدیک شدن پالایشگاه به ظرفیت کامل، هزینه‌های استفاده از تجهیزات می‌تواند افزایش پیدا کند. 🔹مهم‌ترین پیام مقاله این است که کراک اسپرد را نباید صرفاً یک عدد ساده میان قیمت نفت خام و فرآورده‌های نفتی دانست. این شکاف قیمتی نتیجه تعامل مجموعه‌ای از عوامل است: تقاضای مصرف‌کنندگان، شرایط عرضه نفت خام، ظرفیت پالایشگاه‌ها، میزان استفاده از ظرفیت، هزینه افزایش تولید و سرعتی که پالایشگاه می‌تواند خود را با شرایط جدید بازار تطبیق دهد. این دیدگاه به ما کمک می‌کند اتفاقات بازار نفت را دقیق‌تر تفسیر کنیم. برای مثال، اگر کراک اسپرد افزایش پیدا کند، یک تحلیل ساده ممکن است فقط بگوید «سود پالایشگاه‌ها بیشتر شده است». #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل مقاله را اینجا بخوانید.

⭕️ ماشین قدرت پشت وعده‌های هوش مصنوعی چه منافع و هزینه‌هایی قرار دارد؟ ✍🏻 الهام چیذری/ نویسنده نشریه 🔹مستند پژوهشی و انتقادی «روح در ماشین»، ساخته والری ویچ در سال ۲۰۲۶، به این تناقض می‌پردازد. این فیلم که در جشنواره ساندنس معرفی شد و در مجموعه Independent Lens شبکه PBS به نمایش درآمد، هوش مصنوعی را فناوری خنثی و لزوماً پیش‌برنده آینده‌ای بهتر نمی‌داند، بلکه ریشه‌های تاریخی، فلسفی، فرهنگی و سیاسی آن و نقش برداشت‌های خاص از هوش، تفاوت‌های انسانی و کنترل اجتماعی را بررسی می‌کند. براساس گزارش شاخص هوش مصنوعی دانشگاه استنفورد در سال ۲۰۲۶، سرمایه‌گذاری شرکتی جهانی در این حوزه در سال ۲۰۲۵ به حدود 7/ 581 میلیارد دلار رسید؛ رقمی که بیش از دو برابر سال قبل بود. 🔹مقایسه تاریخی پرسشی مهم پیش می‌کشد: آیا فناوری که با داده‌های برگرفته از جامعه‌ای نابرابر آموزش می‌بیند، می‌تواند همان تبعیض‌های موجود را بازتولید کند؟ این خطر لزوماً از طراحی عمدی و تبعیض‌آمیز ناشی نمی‌شود. برای مثال، سامانه استخدامی که با تصمیم‌های گذشته شرکت آموزش دیده است، ممکن است الگوهایی را تکرار کند که در گذشته به سود گروه خاصی از متقاضیان بوده‌اند. الگوریتم می‌تواند آنچه را پیش‌تر رخ داده، با آنچه مطلوب است اشتباه بگیرد. حتی اگر سامانه دقیقاً مطابق طراحی خود عمل کند، نتیجه ممکن است نابرابری را تقویت کند؛ به‌ویژه اگر داده‌های اولیه بازتاب دسترسی نابرابر به آموزش، اشتغال یا اعتبار مالی باشند. 🔹رقابت میان محصولات همیشه رقابت در زیرساخت نیست. ممکن است یک کسب‌وکار گزینه‌های متعددی برای استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی داشته باشد، اما همچنان به تعدادی اندک از ارائه‌دهندگان خدمات ابری، تولیدکنندگان تراشه یا پلتفرم‌های محاسباتی وابسته بماند. از این منظر، باید دید چه کسی منابع لازم برای توسعه و توزیع هوش مصنوعی را کنترل می‌کند، شرایط دسترسی را چه نهادی تعیین می‌کند و مشتریان، کارکنان و کسب‌وکارهای کوچک تا چه اندازه قدرت چانه‌زنی دارند. بررسی ساختارهای قدرت در مستند پژوهشی و انتقادی «روح در ماشین» از همین جهت با تحلیل بازار ارتباط پیدا می‌کند. 🔹پرسش اصلی مستند فراتر از این است که آیا هوش مصنوعی جهان را دگرگون خواهد کرد یا نه. مسئله این است که آیا جامعه می‌تواند بر جهت این تحول اثر بگذارد، یا ناچار خواهد بود خود را با تصمیم‌های شرکت‌های فناوری و سرمایه‌گذاران سازگار کند. رونق هوش مصنوعی ممکن است به اکتشافات مهم و افزایش پایدار بهره‌وری بینجامد، اما منافع آن خودبه‌خود میان مردم توزیع نخواهد شد و هزینه‌هایش نیز بر دوش کسانی قرار نمی‌گیرد که بیشترین سود را می‌برند. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل مقاله را اینجا بخوانید.

شهرهای ارواح خروج جوانان چگونه هزینه ماندن را برای دیگران افزایش می‌دهد؟ ✍🏻 آزاده خرمی‌مقدم/ نویسنده نشریه 🔹جمعیت و سالمندی به‌طور یکسان در جغرافیای کشورها توزیع نمی‌شوند. بعضی شهرها همچنان جوانان و فرصت‌های اقتصادی را جذب می‌کنند؛ درحالی‌که مناطق دیگر با خروج نیروی کار، کاهش تولد و افزایش سهم سالمندان روبه‌رو هستند. پیامد این تفاوت، تنها تغییر تعداد ساکنان نیست؛ هزینه اداره مناطق و کیفیت زندگی کسانی که می‌مانند نیز دگرگون می‌شود. مقاله «زندگی در شهر ارواح: جغرافیای کاهش جمعیت و سالمندی» که در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شده، این مسئله را با تمرکز بر ژاپن بررسی می‌کند. پژوهشگران می‌کوشند نشان دهند چگونه کاهش جمعیت و سالمندی در برخی مناطق به چرخه‌ای خودتقویت‌شونده تبدیل می‌شود؛ خروج جمعیت خدمات محلی را تضعیف می‌کند و تضعیف خدمات نیز زندگی در آن مناطق را دشوارتر می‌کند. 🔹سالمندی را نمی‌توان فقط با یک عدد ملی توضیح داد. متوسط سهم سالمندان ممکن است تصویری کلی ترسیم کند، اما تفاوت‌های منطقه‌ای را پنهان می‌کند. در یک‌سوی جغرافیای کشور، جمعیت و فرصت‌های اقتصادی متمرکز می‌شوند و در سوی دیگر، سهم سالمندان بالا می‌رود و شمار افراد در سن کار کم می‌شود. مقصد مهاجران نیز فقط جمعیت بیشتری به‌دست نمی‌آورد؛ بلکه نیروی کاری را جذب می‌کند که برای تداوم فعالیت اقتصادی اهمیت دارد. منطقه مبدأ، در مقابل، بخشی از جمعیت فعال خود را از دست می‌دهد. 🔹برآورد مقاله نشان می‌دهد، افزایش یک‌درصدی جمعیت با کاهش حدود 53/ 0درصدی مخارج دولت محلی به‌ازای هر نفر همراه است. این نتیجه با نقش صرفه‌های ناشی از مقیاس سازگار است؛ هرچه افراد بیشتری از یک شبکه خدماتی استفاده کنند، هزینه‌ها میان جمعیت بزرگ‌تری تقسیم می‌شود. کاهش جمعیت می‌تواند این مزیت را از بین ببرد. هزینه سرانه بالاتر الزاماً به‌معنای دریافت خدمات بیشتر نیست. ممکن است هزینه ارائه خدمات افزایش یابد، درحالی‌که دسترسی به آنها دشوارتر شود یا تعداد مراکز موجود کاهش پیدا کند. 🔹حمایت از مناطق رو‌به افول می‌تواند از تمرکز بیش از حد جمعیت جلوگیری کند و بخشی از تفاوت‌های ساختار سنی را کاهش دهد؛ اما در سناریوی مدل، با کاهش درآمد سرانه کل و افزایش هزینه مالی سرانه همراه است. البته این شبیه‌سازی ثابت نمی‌کند که چنین سیاستی در دنیای واقعی دقیقاً همین نتایج را خواهد داشت. میزان موفقیت آن به شیوه اجرا، فرصت‌های شغلی، نوع خدمات و واکنش خانوارها نیز بستگی دارد. آنچه مقاله نشان می‌دهد، دشواری طراحی سیاست‌های منطقه‌ای است؛ کاهش نابرابری میان مکان‌ها ممکن است هزینه اقتصادی داشته باشد، اما تمرکز صرف بر کارایی کل نیز می‌تواند مشکلات مناطق رو‌به کاهش را تشدید کند. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل مقاله را اینجا بخوانید.

چه کسانی قانون عملیات بانکی بدون ربا را نوشتند؟ در سال ۱۳۶۱، به دستور حسین نمازی، وزیر وقت امور اقتصادی و دارایی، گروهی مامور تهیه پیش‌نویس قانون شدند. نمازی، دانش‌آموخته اقتصاد دانشگاه اینسبروک اتریش، رساله دکترای خود را درباره زکات نوشته بود. علاقه او به اقتصاد اسلامی، پیش از انقلاب و در دوران تحصیل در اروپا شکل گرفته بود و بعدها با تصدی وزارت اقتصاد، به عرصه سیاست‌گذاری راه یافت. او در مقام وزیر، تدوین چهارچوب تازه را پیگیری کرد و جمعی از اقتصاددانان، بانکداران و فقها برای تهیه پیش‌نویس قانون گرد آمدند. پیشینه دانشگاهی اعضای این جمع یکسان نبود، اما به‌طور مشخص هیچ‌کدام از افرادی که نامشان را می‌دانیم، در سیاست پولی و علوم بانکداری تخصص نداشتند. ایرج توتونچیان، دانش‌آموخته اقتصاد دانشگاه تگزاس ای‌اندام، از کسانی بود که پیش از انقلاب، اندیشه اقتصاد اسلامی را در محیط دانشگاه دنبال کرده بود. رساله دکترای او به «کالاهای مصرفی بادوام، سرمایه‌گذاری و تعاونی‌های مالی خانوادگی در چهارچوب اسلامی» اختصاص داشت. توتونچیان در دوره وزارت نمازی، معاون امور اقتصادی و بین‌الملل وزارتخانه شد و در تدوین قانون عملیات بانکی بدون ربا مشارکت کرد. سیدکاظم صدر، دانش‌آموخته اقتصاد کشاورزی دانشگاه ایالتی اوهایو، رساله دکترای خود را درباره «تحلیل کاربری زمین در پنج شهرستان جنوب شرقی اوهایو» نوشته بود. نام سیدحسین مهدوی‌نجم‌آبادی نیز در میان مشارکت‌کنندگان آمده است که دکترای مدیریت بازرگانی DBA از دانشکده تحصیلات تکمیلی کسب‌وکار دانشگاه ایندیانا داشت و رساله‌اش درباره «کارایی بازار سرمایه ایران و عوامل موثر بر کارایی بازار و پیامدهای اقتصادی آن» بود. علی صادقی‌تهرانی نیز از اقتصاددانان تحصیل‌کرده آمریکا بود که در روایت‌های مربوط به تدوین قانون بانکداری بدون ربا از او نام برده شده است. او دکترای اقتصاد خود را از دانشگاه تگزاس ای‌اندام گرفته بود و رساله‌اش درباره «ساختار بازارها در تمدن اسلامی و ویژگی‌های رقابتی آنها» بود. حاج کریم انصارین، از بازاریان فعال در امور قرض‌الحسنه و از دست‌اندرکاران تاسیس بانک اسلامی در ابتدای انقلاب، نیز بنا بر روایت‌های موجود در این جمع حضور داشت. از محمدرضا مهدوی‌کنی، محمود هاشمی‌شاهرودی و محمد یزدی نیز به‌عنوان فقها و روحانیون مشارکت‌کننده در تدوین طرح یاد شده است. متن کامل گزارش را اینجا بخوانید.

📌معماری توسعه راهبرد توسعه ایران در دوگانه امنیت و توسعه چیست؟ عباس آخوندی، پژوهشگر اقتصاد سیاسی، در تازه‌ترین مقاله و ارائه خود به بررسی تحولات اقتصاد سیاسی جهان و درک ما از آن، مفهوم امنیت و دوگانه امنیت و توسعه، و همچنین راهبرد توسعه ایران پرداخته است. #تجارت_فردا @tejaratefarda

درگذشت اقتصاددانی در خدمت زمین 🔹ویلیام نوردهاوس، اقتصاددان برجسته آمریکایی، استاد دانشگاه ییل و برنده جایزه نوبل اقتصاد در سال ۲۰۱۸، در ۳۰ اکتبر در ۸۵ سالگی درگذشت. 🔹او از پیشگامان اقتصاد تغییرات اقلیمی بود و با ابداع مدل مشهور DICE، چارچوبی برای بررسی تعامل میان فعالیت‌های اقتصادی، انتشار کربن و گرمایش جهانی فراهم آورد. 🔹نوردهاوس با استفاده از این مدل نشان داد که وضع مالیات بر کربن راه‌کار کارآمدی برای کاهش گازهای گلخانه‌ای است. 🔹او بیش از پنج دهه در دانشگاه ییل فعالیت کرد، در مدیریت دانشگاه نقش داشت و در نگارش ویرایش‌های کتاب معروف «اقتصاد» ساموئلسون همکاری کرد. 🔹سوابق او شامل عضویت در شورای مشاوران اقتصادی رئیس‌جمهور، ریاست انجمن اقتصاد آمریکا و مشاوره در نهادهای کلان اقتصادی است. از این اندیشمند برجسته همسر، سه فرزند و سه نوه به یادگار مانده است. 🔗متن کامل ✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇 @den_ir

⭕️ ام‌المصائب چرا نمی‌توان تورم را از معادله مشکلات اقتصاد ایران کنار گذاشت؟ ✍🏻 مریم رحیمی/ نویسنده نشریه 🔹اگر تورم صرفاً افزایش قیمت کالاها و خدمات تلقی شود، ممکن است بتوان آن را مسئله‌ای در کنار سایر مشکلات اقتصادی قرار داد؛ اما اگر تورم بر متغیرهای دیگر اثر بگذارد و همزمان از اختلال‌های ساختاری اقتصاد ناشی شود، چنین تفکیکی دشوار تلقی می‌شود. در این نگاه، تورم همزمان که یکی از نتایج عملکرد اقتصادی است، اصلاح سایر بخش‌های اقتصادی را نیز تحث تاثیر قرار می‌دهد. از این منظر، مسئله اصلی فقط میزان افزایش قیمت‌ها نیست؛ باید دید تورم چه نسبتی با سرمایه‌گذاری، رشد اقتصادی و عملکرد بخش‌های مختلف اقتصاد دارد. 🔹تورم علاوه بر پیامدهای کلان، سازوکارهای اقتصادی را در سطح خرد نیز مختل می‌کند. یکی از مهم‌ترین این اختلال‌ها، برهم خوردن سازوکار قیمت‌های نسبی و مخدوش شدن سیگنال‌های قیمتی است. در یک اقتصاد با تورم بالا، افزایش قیمت‌هایی که در سطح خرد مشاهده می‌کنیم، لزوماً سیگنال قیمتی معتبری به‌شمار نمی‌رود. به بیان دقیق‌تر، تغییرات قیمت در چنین شرایطی نمی‌تواند تغییرات قیمت‌های نسبی را به‌درستی منعکس کند. در نتیجه، سازوکاری که باید از طریق قیمت‌ها اطلاعات لازم را منتقل کند، تحت تاثیر تورم قرار می‌گیرد و کارکرد خود را از دست می‌دهد. 🔹نباید تورم را صرفاً پدیده‌ای پولی و محدود به سطح کلان اقتصاد دانست. مسئله این است که چرا در سطح خرد، تولیدکننده نیز با تورم مواجه می‌شود و آیا می‌توان این پدیده را فقط به حوزه پولی نسبت داد؟ پاسخ منفی است. تورم نشان می‌دهد که حکمرانی در حوزه‌های مختلف، ازجمله حوزه مالی دولت، با مشکلاتی مواجه است و این مشکلات از همان بخش مالی به حوزه پولی سرایت می‌کنند. اگر مشکلات حکمرانی مالی دولت به حوزه پولی سرایت کنند، نمی‌توان تحلیل تورم را به همان حوزه‌ای محدود کرد که افزایش سطح عمومی قیمت‌ها در آن بروز پیدا می‌کند. 🔹کامران ندری درباره نسبت تورم و عملکرد نظام حکمرانی می‌گوید: «وجود تورم در یک کشور نشان می‌دهد که دولت یا به‌طور کلی نظام حکمرانی اقتصادی آن کشور عملکرد نامناسبی دارد. این مشکل هم در حوزه مالی و بودجه‌ای و هم در حوزه بانکی و سایر بخش‌ها وجود دارد. از این منظر، تورم را نمی‌توان مسئله‌ای مجزا و مستقل از دیگر مشکلات اقتصادی دانست؛ تورم خود بیانگر وجود اختلالات جدی در بخش‌های مختلف اقتصاد و نظام حکمرانی است.» نمی‌توان تورم را متغیری مستقل از وضعیت مالی دولت، نظام بانکی و دیگر بخش‌های اقتصاد در نظر گرفت. این پدیده هم از ناترازی‌های ساختاری تاثیر می‌پذیرد و هم با مختل کردن سازوکار قیمت‌ها و اثرگذاری بر متغیرهای کلان، پیامدهای گسترده‌تری پیدا می‌کند. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل گزارش را اینجا مطالعه کنید.

🔴 توصیه فوری دکتر حسین‌ عبده‌تبریزی به دولت پزشکیان؛ آستانه تحمل بحران مسکن به مرحله «فرسایش توان زندگی» رسیده است     🔭 رصدخانه بازار مسکن:   1️⃣ همزمان با انتشار کارنامه «وعده ۴ میلیون مسکن طی ۴ سال» که از تحویل زیر ۲۰۰ هزار واحدمسکونی در ۵ سال گذشته حکایت دارد، دکتر حسین عبده‌تبریزی در تحلیل تازه خود از «بحران مسکن» و «مسائل ۴ گانه طرح‌های مسکن‌سازی دولتی»، سیاست‌های کوتاه‌مدت و اساسی برای بهبود اوضاع را به دولت پیشنهاد کرد.   2️⃣ از شهریور سال ۱۴۰۰ که طرح «۴ میلیون مسکن طی ۴ سال» به تصویب رسید تا امروز فقط ساخت ۷۲۳ هزار واحد مسکونی شروع شده که از این تعداد ۱۰۷ هزار واحد تحویل شده است که ۸۵ درصد تحویلی‌ها در ۲ سال اخیر بوده است.   3️⃣ یک علت اصلی «ناکامی» مسکن‌ملی، عقب‌ماندگی جریان پرداخت وام ساخت است؛ قرار بود در این ۵ سال طبق قانون، ۳۰۰۰ همت تسهیلات ساخت مسکن‌حمایتی پرداخت شود اما فقط ۱۶۵ همت پرداخت شد.   4️⃣ یک علت عمده دیگر «ناکامی مسکن‌ملی»، نبود بودجه برای «تامین آب و برق و گاز» زمین‌های ۹۹ ساله است؛ تا الان ۵۲ همت برای خدمت زیربنایی مسکن‌ملی هزینه شده در حالیکه ۱۵۴ همت نیاز است.   5️⃣ دکتر حسین عبده تبریزی، این ناکامی‌ها را ناشی از «منابع مالی محدود، جانمایی نامناسب زمین‌های ۹۹ ساله، محدودیت توان پرداخت خانوارها و نبود زیرساخت در مکان‌های ساخت مسکن حمایتی» می‌داند.   ❌ او خطاب به دولت پزشکیان، هر نوع «گسترش دادن طرح واگذاری زمین و افزایش ثبت‌نام» را در ادامه «سنگین‌تر ‌شدن تعهدات دولت و خلف وعده‌های قبلی در تحویل مسکن با قیمت مشخص و دریافت آورده بیشتر از مردم» توصیف می‌کند که باعث فرسایش اعتماد عمومی خواهد شد.   ⭕️ در مقاله‌ای که دکتر عبده‌تبریزی صاحب‌نظر اقتصادی به «دنیای‌اقتصاد» ارائه کرده، بحران ۵ سال اخیر مسکن در ۵۰ سال گذشته «بی‌سابقه» توصیف شده و با اشاره به حرکت تقاضای مصرفی مسکن در شهرهای بزرگ به سمت «صفر»، تاکید شده است:   🔻 مشکل فقط رشد قیمت مسکن نیست؛ مشکل‌ بزرگتر گسل درآمد و هزینه ناشی از «ناتوانی ساختاری درآمد خانوار در تامین هزینه زندگی» است.   🔻 وقتی تمام درآمد افراد صرف خوراک، اجاره، رفت‌وآمد، درمان و آموزش شود، پس‌اندازی برای خرید مسکن و همچنین توانی برای پرداخت قسط وام مسکن نمی‌ماند.   ⭕️ دکتر عبده‌تبریزی با یادآوری اینکه «واگذاری زمین، افتتاح پروژه و افزایش آمار ثبت‌نام «موفقیت» محسوب نمی‌شود»، معتقد است:   🔻 بهبود پایدار دسترسی به مسکن مستلزم «افزایش درآمد واقعی خانوارها» از طریق کاهش نااطمیانی، تغییر حکمرانی اقتصادی، انضباط مالی دولت، امنیت سرمایه‌گذاری و تنش‌زدایی از روابط با جهان است.   ⭕️ تا زمان دستیابی به بهبود پایدار، برای کاهش شدت آسیب مستاجرها از بحران مسکن ۴ سیاست فوری،‌ ضروری و محدود باید اتخاد شود؛ 🔻 اول/ تمرکز منابع بر مسکن‌ملی‌های «نزدیک به تحویل» و تعیین تکلیف تعهدات موجود 🔻 دوم/ حمایت هدفمند از مسکن اجاره‌ای خانواده‌های آسیب‌پذیر و همزمان افزایش عرضه این واحدها 🔻 سوم/ کاهش موانع ساخت 🔻 چهارم/ تولید مسکن متناسب با توان مالی خانوار     ⭕️ دکتر عبده‌تبریزی معتقد است؛ نباید به دنبال بروز نشانه‌های آشکار بحران مسکن بود چون «آستانه تحمل» افراد در حال حاضر به صورت «فرسایشی شدن توان زندگی» با حذف درمان، کاهش کیفیت خوراک، فروش دارایی،‌ بدهکار شدن و رفتن به مسکن نامناسب تغییر کرده است.   🔻هزینه این وضعیت را سلامت افراد، روابط خانوادگی و آینده فرزندان پرداخت می‌کنند.   🔗 متن کامل مقاله دکتر حسین عبده‌تبریزی   #دنیای_اقتصاد #فرید_قدیری #مسکن #مسکن_ملی #مسکن_مهر #بحران_مسکن #حسین_عبده_تبریزی   #رصدخانه_بازار_مسکن 🔴 کانال رسمی «رصدخانه بازار مسکن»🔽 @HMO_den

⭕️ سایه آشفتگی بی‌ثباتی اقتصاد ایران در گفت‌وگو با شهریار زروکی ✍🏻 سردار خالدی/ دبیر تحریریه   🔹میان کاهش فقر از مجرای توزیع پول، یارانه نقدی و کالابرگ و کاهش پایدار فقر از مجرای افزایش قدرت خرید و توان درآمدزایی خانوارها تمایز وجود دارد. در شرایط فعلی اقتصاد ایران، اگرچه نمی‌توان افزایش یارانه نقدی را رد کرد، ولی یارانه نقدی و افزایش‌ها، راه‌حل اساسی در رفع یا کاهش فقر نیست. نکته مهم این است که یارانه نقدی می‌تواند در کوتاه‌مدت نقش حمایتی داشته باشد، ولی به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین رشد اقتصاد، ثبات قیمت‌ها و ایجاد فرصت‌های شغلی شود.   🔹مهم‌ترین نکته این است که مسئله فقر صرفاً مسئله کمبود درآمد نقدی نیست، بلکه مسئله محدود بودن فرصت‌های درآمدزایی هم هست. خانواری که شغل پایدار ندارد یا درآمدش با تورم کاهش پیدا می‌کند، حتی با دریافت یارانه بیشتر، همچنان در معرض فقر قرار دارد. پرداخت‌های نقدی می‌تواند بخشی از هزینه‌های زندگی را پوشش بدهد، ولی نمی‌تواند به‌تنهایی فرصت شغلی ایجاد کند، بهره‌وری را افزایش دهد یا نااطمینانی اقتصادی را کاهش دهد. به‌عبارتی، دولت باید همگام با پرداخت‌های نقدی، بر ثبات اقتصاد کلان، مهار تورم، ایجاد اشتغال مولد و بهبود فضای کسب‌وکار تمرکز کافی داشته باشد.   🔹نااطمینانی اقتصادی و بی‌ثباتی می‌تواند همزمان از دو مجرا به خانوارها فشار وارد کند. نخست، افزایش هزینه‌های زندگی و دوم، محدود شدن فرصت‌های شغلی،­ آن‌هم به‌خاطر متاثر شدن تصمیم‌های سرمایه‌گذاری بنگاه‌های اقتصادی. در چنین شرایطی، سیاست حمایتی دولت نباید به افزایش در مبلغ و میزان پرداخت‌های نقدی محدود شود. حمایت موثر، علاوه‌بر حفظ قدرت خرید گروه‌های کم‌درآمد، به کاهش نااطمینانی نیز نیاز دارد؛ حمایت موثر از کانال مهار پایدار تورم، ایجاد ثبات در سیاست‌های اقتصادی، قابل پیش‌بینی کردن قواعد مالی و ارزی و طراحی سازوکارهای حمایتی که خانوارها بتوانند روی تداوم آن حساب کنند.   🔹سیاست‌های حمایتی همچنین باید با اصلاحات اقتصادی همزمان باشد، نه اینکه به پس از اجرای اصلاحات اقتصادی موکول شود. برای نمونه، اگر در اقتصاد ایران، اصلاح قیمت انرژی یا اصلاح سایر قیمت‌های نسبی ضروری باشد، باید پیش از اجرا، آثار آن بر گروه‌های درآمدی مختلف ارزیابی شود و حمایت‌های جبرانیِ مناسب (به‌ویژه برای خانوارهای کم‌درآمد) به‌موقع در اختیار آنها قرار گیرد. در غیر این صورت، هزینه‌های اصلاحات اقتصادی، به طرزی نامتناسب بر دوش کسانی قرار می‌گیرد که کمترین توان تحمل آن را دارند. حمایت نقدی باید با سیاست‌های توانمندساز پیوند یابد.   #تجارت_فردا @tejaratefarda   متن کامل گفت‌و‌گو را اینجا مطالعه کنید.

📌دو مسیر برای نظام بانکی چرا رادیکال‌ترین مسیر را انتخاب کردیم؟ #تجارت_فردا @tejaratefarda

⭕️ استعداد محصور چرا ظرفیت علمی ایران به جهش نوآوری نمی‌انجامد؟ ✍🏻 مینا علیزاده/ نویسنده نشریه 🔹نوآوری، زمانی به موتور رشد اقتصادی تبدیل می‌شود که ایده‌ها بتوانند از محیط‌های علمی و پژوهشی خارج شوند، به محصول و خدمت برسند و در بازار دوام بیاورند. بااین‌حال، فاصله میان تولید دانش و خلق ارزش اقتصادی، یکی از چالش‌های مهم اقتصاد ایران است. چالشی که نمی‌توان آن را تنها با افزایش بودجه پژوهش، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان یا توسعه زیرساخت‌های فناورانه برطرف کرد. تجاری کردن ایده‌ها به مجموعه‌ای از شرایط به‌هم‌پیوسته نیاز دارد؛ یعنی دسترسی به سرمایه، ثبات و پیش‌بینی‌پذیری مقررات، حفاظت از حقوق مالکیت فکری، امکان رقابت و وجود بازاری که پذیرای محصول‌ها و خدمات جدید باشد. 🔹مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق بازرگانی تهران، بر این باور است که در حال حاضر ایران با کمبود استعداد، مهندس و پژوهشگر مواجه نیست. مسئله اصلی محیطی است که باید استعداد را به ایده، ایده را به محصول، محصول را به بنگاه و بنگاه را به ثروت پایدار تبدیل کند. هنگامی‌که این زنجیره در چند نقطه دچار اختلال باشد، افزایش تعداد فارغ‌التحصیلان، مقاله‌های علمی، اختراع‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان به جهش نوآوری و رشد اقتصادی منجر نمی‌شود. گزارش شاخص جهانی نوآوری سال ۲۰۲۶ این تناقض را به‌خوبی نشان می‌دهد. ایران در میان ۱۳۹ اقتصاد جهان، رتبه ۸۱ را دارد، اما در سرمایه انسانی و پژوهش در جایگاه ۵۶ قرار گرفته و در سهم فارغ‌التحصیلان علوم و مهندسی، رتبه ۹ جهان را به‌دست آورده است. 🔹در این میان، تحریم‌ها تاثیری عمیق بر زیست‌بوم نوآوری ایران گذاشته‌اند. آثار تحریم را نباید در دشواری واردات تجهیزات یا انتقال پول خلاصه کرد. یکی از آثار کمتر دیده‌شده تحریم، محدود شدن گردش آزاد دانش و کاهش ارتباط طبیعی دانشگاه‌ها، پژوهشگران و بنگاه‌های ایرانی با شبکه جهانی علم و فناوری است. دسترسی به آزمایشگاه‌های پیشرفته، پروژه‌های مشترک تحقیقاتی، انتقال فناوری، سرمایه‌گذاری مشترک، همکاری با شرکت‌های بین‌المللی، حضور در زنجیره‌های جهانی تحقیق و توسعه و حتی ارتباط روزمره متخصصان ایرانی با همتایان خارجی در چنین شرایطی دشوارتر می‌شود. 🔹یکی از جدی‌ترین مشکلات محیط کسب‌وکار، گسترش نگاه مجوزمحور است. نگاهی که متاسفانه گاهی به حوزه‌هایی سرایت می‌کند که باید بازترین فضای ممکن را برای ورود بازیگران جدید داشته باشند. در اقتصاد سنتی ممکن است برای برخی فعالیت‌ها به دلایلی مشخص دریافت مجوز ضروری باشد. اما تعمیم همین منطق به فناوری‌های نوظهور می‌تواند به مانعی برای نوآوری تبدیل شود. نوربخش نمونه روشن این مورد را بحث‌هایی می‌داند که در ماه‌های گذشته درباره ایجاد پروانه و چهارچوب‌های مجوزی برای فعالیت در حوزه هوش مصنوعی مطرح شده است. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل گزارش را اینجا مطالعه کنید.

📌اقتدار اقتصاد دوگانه امنیت و توسعه در گفت‌وگو با عباس آخوندی ✍🏻 رضا طهماسبی/ دبیرتحریریه 🔹قدرت امروز صرف داشتن تولید ناخالص داخلی بالا نیست و اگر به فناوری، لجستیک یا سیستم‌های تامین مالی دسترسی نداشته باشیم، صرف داشتن منابع و ذخایر زیاد یا تولید بالا، قدرت ایجاد نمی‌کند. مفهوم قدرت دیگر در توان نظامی خلاصه نمی‌شود. 30 سال قبل اساساً فناوری به شکل امروز نبود و قدرت هم نرم‌افزاری نبود. امروز شبکه عظیم و درهم‌پیچیده‌ای از ابزارهای مختلف در دنیای ارتباطات و اطلاعات شکل گرفته که معانی و مفاهیم قدرت و امنیت را تغییر داده است. مفهوم امنیت از قدرت نظامی و ژئوپلیتیک به مدیریت ریسک تغییر کرده است. 🔹امنیت یک مفهوم هفت‌لایه است. یک لایه آن مانند سابق لایه نظامی و دفاعی است. مشکل این است که اغلب مقام‌های رسمی کشور ما تصور می‌کنند اول و آخر امنیت همین یک لایه است. اما هزینه‌های ما در همین لایه هم بسیار پایین است. آمار رسمی نشان می‌دهد، هزینه‌های نظامی در جهان در سال 2025 حدود 9/ 2 تریلیون دلار بوده است. هزینه‌های نظامی ایران در این سال براساس آمار رسمی تنها 4/ 7 میلیارد دلار است؛ آن هم در منطقه‌ای بسیار پرتنش که ۲۸۸ میلیارد دلار هزینه‌های نظامی صورت گرفته است. ما برای دفاع از ایران به ارقام بسیار بزرگ‌تر از این نیاز داریم. 🔹من از امنیت هفت‌لایه و به مفهوم مدیریت ریسک سخن می‌گویم که در آن به‌جز لایه امنیت نظامی، مابقی لایه‌ها مغفول مانده است. لایه‌هایی مانند امنیت مالی، امنیت فناوری، امنیت اجتماعی، امنیت سیاسی،‌ امنیت اقتصادی و امنیت فرهنگی را نمی‌توان کنار گذاشت و امنیت ایران را فقط با یک لایه امنیت نظامی تامین کرد. در لایه نظامی رویکرد اصلی تهدیدمحور است. اما در لایه مالی اساساً بحث تهدید مطرح نیست، بلکه رویکرد اصلی هم‌افزایی است. 🔹در نخستین گام باید مشخص کنیم هدف ما از دارایی ژئوپلیتیک کشور، رفاه ملت ایران است یا اعمال قدرت در جهت تهدید یک زنجیره ارزش مهم در جهان. اصلی‌ترین پارادایم‌شیفت ما باید در این انگاره باشد که هدف ما از امنیت رفاه ملت است، نه صرفاً اعمال اقتدار. حتماً باید اقتدار داشته باشیم، اما نتیجه اقتدار و اعمال آن باید افزایش رفاه باشد، نه کاهش آن و ایجاد فقر چندوجهی در جامعه. این اقتدار فاقد ارزش است. در این گام باید هدف را مشخص کنیم که مسیرهای انحرافی را طی نکنیم. 🔹باید بتوانیم از دوگانه مذاکره یا جنگ خارج شویم، چون این دوگانه نه‌تنها درست نیست، که به بی‌راهه بردن مسئله است. تعریف امنیت با این دوگانه، اشتباه است. ما باید ببینیم چگونه می‌توانیم در منطقه یک شبکه امنیتی ایجاد کنیم. باید یک طرح باورپذیر و قابل‌اجرا روی میز بگذاریم که مورد بحث قرار گیرد. این طرح می‌تواند امید اجتماعی و درنهایت مطالبه‌گری ایجاد کند. قاعدتاً قدرت هم به آن توجه می‌کند. اینکه دائم توصیه به مذاکره یا ادامه جنگ بکنیم، بدون اینکه طرحی داشته باشیم، به نتیجه نمی‌رسیم. #تجارت_فردا @Tejaratefarda متن کامل گفت‌وگو را اینجا مطالعه کنید.

📌ایستگاه آخر چرا بهبود کیفیت زندگی در جهان متوقف شده است؟   شاخص‌های اقتصادی ممکن است بهبود پیدا کنند، اما زندگی مردم الزاماً بهتر نمی‌شود. گزارش ۲۰۲۶ شاخص جهانی پیشرفت اجتماعی نشان می‌دهد روند بهبود کیفیت زندگی در جهان از سال ۲۰۲۱ متوقف شده است. افت حقوق و آزادی‌ها، در کنار وخامت سلامت، امنیت و کیفیت محیط‌زیست، تصویری نگران‌کننده از آینده رفاه جهانی ترسیم می‌کند. #تجارت_فردا @tejaratefarda

🔹 چکیده سرمقاله امروز «دنیای اقتصاد»: دلالت‌های داده تورم مهر ماه 👤 دکتر تیمور رحمانی؛ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران ✍️ نرخ تورم مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد تورم ماهانه به ۴.۴ درصد، نقطه‌به‌نقطه به ۸۸.۷ درصد و سالانه به ۷۶.۸ درصد رسیده است. ✍️ تورم نقطه‌ای روستایی ۱۰۷ درصد و شهری ۸۵.۵ درصد اعلام شده است. تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها ۱۱۳.۴ درصد و غیرخوراکی‌ها ۷۴.۶ درصد بوده است. ✍️ تورم اجاره روی ۳۳.۴ درصد قرار داشته و مانع سه‌رقمی شدن تورم کل شده است، اما رشد مسکن می‌تواند آن را بالا ببرد. ✍️ شت استان محروم تورم سه‌رقمی داشته‌اند و فشار تورم همچنان بر دهک‌های پایین جامعه سنگینی می‌کند. ✍️ بررسی روند تورم از سال ۱۳۹۷ نشان می‌دهد جهش‌های تورمی گذشته پس از اوج‌گیری به‌سرعت نزولی می‌شدند، اما جهش آغازشده از زمستان ۱۴۰۳ شدیدترین و طولانی‌ترین مورد بوده و اقتصاد را به کانال‌های بالای تورمی وارد کرده است. ✍️ با وجود توقف رشد نقطه‌ای تورم حول ۸۹ درصد در ماه‌های اخیر، کاهش تورم به سطوح قبلی دشوار به نظر می‌رسد. ✍️ ارزیابی‌ها نشان می‌دهد شوک هزینه یا کاهش رشد نقدینگی نمی‌تواند به‌تنهایی توجیه‌گر توقف رشد شتابان تورم باشد. ✍️ توضیح سازگارتر آن است که دولت برای جبران کاهش درآمدهای نفتی و هزینه‌های جنگی، با تعدیل قیمت‌های تحت کنترل مانند نرخ ارز و حامل‌های انرژی، کسری بودجه و درآمدهای خود را مدیریت کرده است. ✍️ این اقدام اگرچه ابتدا شوک تورمی ایجاد کرد، اما از وخامت کسری بودجه کاست و مانع ورود سریع اقتصاد به وادی ابرتورم شد. ✍️ تلاش وزیر خزانه‌داری آمریکا برای ایجاد کسری بودجه فزاینده و سوق دادن ایران به سمت تورم سه‌رقمی تا کنون به طور کامل موفق نبوده است. ✍️ بااین‌حال، مسیر آینده به توان دولت در مهار هزینه‌ها بستگی دارد و تورم همچنان شکننده باقی مانده است. ✍️ تغییرات جزئی تورم نقطه‌ای به معنای پایان دوران تورم فزاینده نیست و اقتصاد برای بازگشت به شرایط پایدار راه درازی در پیش دارد. ✅ کانال رسمی روزنامه دنیای اقتصاد👇 @den_ir

🔻عباس ملکی: باید برای جنگ و بدترین سناریو آماده باشیم | در مذاکرات قطعنامه ۵۹۸ کسی ما را به خیانت متهم نکرد عباس ملکی، تحلیلگر سیاست خارجی و عضو تیم مذاکره‌کننده ایران در پرونده قطعنامه ۵۹۸، در گفت گو با اقتصادنیوز: 🔹 نمی‌توان گفت چون ایران در مقطعی تضعیف شده، اهمیتش کاهش یافته است. به نظر من، ایران همچنان ایران است و همه متوجه شده‌اند که بدون تعامل با این کشور نمی‌توان در منطقه امنیت برقرار کرد یا حتی آن را برهم زد. در هر دو حالت، ایران باید نقش داشته باشد. 🔹 باید برای بدترین سناریو آماده بود و هم‌زمان مسیر دیپلماسی را باز نگه داشت. 🔹درباره سفر اعضای پیمان مکه به ایران، به نظرم این اتفاق مبارکی است. البته فکر می‌کنم این کشورها بیش از هر چیز برای کمک به عربستان سعودی وارد عمل شده‌اند. 🔹اینکه وزیر دفاع عربستان، با یک میلیارد دلار پول نقد به ایران آمده صحت ندارد. 🔹 آقای عاصم منیر در مقایسه با بسیاری از افراد دیگر به مقامات آمریکایی نزدیک‌تر است و دسترسی‌های بیشتری دارد. 🔹دیپلماسی جدید صرفاً بر پایه پیام‌های محرمانه شکل نمی‌گیرد. در این روند چند ستون وجود دارد که یکی از مهم‌ترین آنها رسانه‌ها هستند. امروز تقریباً همه کشورها پیام‌هایی را که می‌خواهند ردوبدل کنند، از طریق شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر و ابزارهای مشابه منتقل می‌کنند. 🔹دو ماه پس از انتخابات کنگره هم باید احتمال جنگ را در نظر بگیریم 🔹یکی از سناریوهایی که ایران باید در نظر داشته باشد، این است که شاید حکومت بعدی اسرائیل کاملاً فاشیستی باشد. 🔹امروز رئیس‌جمهور ایران و بسیاری از مسئولان می‌گویند که ما به دنبال سلاح هسته‌ای نیستیم، اما این پیام در جهان، شنیده نمی‌شود و همه در جهان از جمله آمریکا و اسرائیل می‌گویند شما سلاح هسته‌ای دارید. 🔹باید مسئله هسته‌ای را حل کنیم. یکی از موضوعاتی که در گفت‌وگوی ما هم از قلم افتاد، نشست احتمالی ایران با سه کشور اروپایی است. این نشست اهمیت زیادی دارد، زیرا باید روشن شود که ایران در پرونده هسته‌ای چه مسیری را دنبال می‌کند. 🔹تا 12 آبان، یعنی روز انتخابات سوم نوامبر کنگره، جنگی رخ نخواهد داد. 🔹باید تلاش کنیم وضعیت نه جنگ و نه صلح ادامه پیدا نکند 🔹اینکه جنگ طولانی خواهد شد یا نه، به واکنش ایران بستگی دارد. ایران تاکنون اعلام کرده است که در برابر هر اقدامی، با شدتی بیشتر و در ابعادی گسترده‌تر پاسخ خواهد داد. به نظرم همین موضع یکی از عوامل بازدارنده در برابر حمله مجدد است. 🔹در نهایت باید با آمریکایی‌ها گفت‌وگو کنیم. ⬅️ این گفت و گو را در اقتصادنیوز بخوانید بله | وبسایت | اینستاگرام @EghtesadNews_com

چرا باید «اقتصاد در یک درس» را خواند؟ در میان انبوه کتاب‌های اقتصادی، تنها تعداد محدودی توانسته‌اند از مرز دانشگاه‌ها عبور کنند و بر درک عمومی از اقتصاد، سیاست و سازوکار بازار اثر بگذارند. «اقتصاد در یک درس» نوشته هنری هازلیت، یکی از همین کتاب‌هاست. اثری که نخستین‌بار در سال ۱۹۴۶ منتشر شد و با گذشت دهه‌ها همچنان یکی از شناخته‌شده‌ترین کتاب‌های مقدماتی اقتصاد به شمار می‌رود. هازلیت مدافع آزادی فردی و اقتصاد بازار است و تلاش می‌کند نشان دهد بسیاری از سیاست‌هایی که در کوتاه‌مدت جذاب و سودمند به نظر می‌رسند، ممکن است در بلندمدت هزینه‌هایی پنهان برای کل جامعه ایجاد کنند. هازلیت می‌گوید برای فهم درست هر سیاست اقتصادی، نباید فقط پیامدهای فوری آن را برای یک گروه خاص دید، بلکه باید آثار بلندمدت آن را بر همه گروه‌های جامعه نیز در نظر گرفت. «اقتصاد در یک درس» تمرینی برای اقتصادی فکر کردن است و برای کسانی که می‌خواهند پشت وعده‌های سیاستمداران، سیاست‌های اقتصادی و تصمیم‌های ظاهراً ساده، پیامدهای دیده‌نشده را هم ببینند، کتاب بسیار خوبی است. برای تهیه کتاب‌های ما با شماره تلفن 02152189186 تماس بگیرید. @eco_philo_book

📹 فرانسیس فوکویاما؛ نظریه‌پرداز نظم سیاسی مدرن ▫️۲۷ اکتبر، سالروز تولد فرانسیس فوکویاما، نظریه‌پرداز سیاسی آمریکایی و استاد دانشگاه استنفورد است؛ اندیشمندی که بخش مهمی از شهرت خود را از تلاش برای پاسخ به یک پرسش بزرگ به دست آورد: جهان پس از پایان جنگ سرد به کدام سو خواهد رفت؟ ▫️انتشار مقاله «پایان تاریخ» در سال ۱۹۸۹ نام فوکویاما را به یکی از بحث‌های مهم علوم سیاسی پیوند زد و کتابی که چند سال بعد منتشر کرد، این بحث را گسترده‌تر کرد. اما مسیر فکری او در همان نقطه متوقف نشد. فوکویاما بعدها به موضوعاتی پرداخت که برای فهم دوام یا تضعیف جوامع و حکومت‌ها اهمیت دارند؛ از اعتماد میان افراد و سرمایه اجتماعی گرفته تا هویت، ملی‌گرایی و کیفیت نهادهای سیاسی. ▫️در نگاه او، ثبات یک کشور صرفاً به افراد حاضر در رأس قدرت وابسته نیست؛ بلکه به ساختارهایی بستگی دارد که می‌توانند قدرت را مهار، قانون را اجرا و دولت را پاسخ‌گو کنند. همین نگاه در تحلیل‌های او از تحولات سیاسی معاصر نیز دیده می‌شود؛ جایی که تغییر رهبران را لزوماً مترادف با تغییر نظام سیاسی نمی‌داند. 📍لینک این برنامه در آپارات 📺 @ecoiran_webtv

چرا «اقتصاد در یک درس» پس از ۸۰ سال همچنان خواندنی است؟ ✍️ محمد طاهری/ سردبیر 🔹️️️️️️در تابستان ۱۹۴۶، وقتی جهان سرگرم محاسبه خرابی‌های جنگ جهانی دوم و طراحی برنامه‌های بازسازی بود، هنری هازلیت کتابی منتشر کرد تا خطایی مشترک را در بسیاری از سیاست‌های اقتصادی نشان دهد. او معتقد بود محدودبودن میدان دید سیاستگذاران و معطوف بودن تصمیم‌گیری‌ها به منافع کوتاه‌مدت گروه‌های ذی‌نفع، منجر به نادیده‌گرفتن هزینه‌های گزاف اغلب سیاست‌ها برای عموم جامعه می‌شود. هازلیت با الهام از فردریک باستیا، توجه خوانندگان را از آنچه دیده می‌شود به آنچه دیده نمی‌شود جلب کرد. بنابراین درس اصلی کتاب او این بود که برای ارزیابی هر سیاست، باید پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدت آن را برای همه گروه‌های جامعه سنجید. 🔹️️️️️️نویسنده کتاب «اقتصاد در یک درس» اقتصاددان دانشگاهی نبود. کارش را با حروف‌چینی در مطبوعات آغاز کرد و با کار در تحریریه وال‌استریت‌ژورنال و مطالعه مستمر، دانش اقتصادی خود را گسترش داد. زندگی طولانی او از سال‌های پیش از جنگ جهانی اول تا دوران پس از فروپاشی شوروی امتداد یافت. در این مدت، رکود بزرگ، گسترش دولت رفاه، جنگ جهانی دوم، اوج‌گیری تورم و سقوط کمونیسم، هر یک ابعاد تازه‌ای به مناقشه دولت و بازار افزودند. هازلیت در این مناقشه‌ها جانب آزادی اقتصادی را گرفت و کوشید نشان دهد میان نیت سیاستگذار و نتیجه سیاست، فاصله‌ای وجود دارد که بدون شناخت سازوکارهای اقتصادی نمی‌توان آن را ارزیابی کرد. 🔹️️️️️️او از خوانندگان کتابش ‌خواست بعد از تدوین هر سیاست اقتصادی، پیامدهای آینده را ببینند و کسانی را به حساب آورند که در صحنه حاضر نیستند. مثال مشهور کتاب، شیشه شکسته نانوایی است. پسری شیشه را می‌شکند و شیشه‌بر برای نصب شیشه تازه می‌آید. تماشاگران نتیجه می‌گیرند که شیطنت پسر به کسب‌وکارها رونق داده است. اما هازلیت خیاط را وارد داستان می‌کند که نانوا قرار بود پیش از شکستن شیشه، از او لباس بخرد. اکنون به خاطر هزینه شیشه شکسته، سفارش لباس منتفی شده است. هازلیت یادآوری می‌کند که اغلب مردم درآمد شیشه‌بر را می‌بینند، اما درآمد ازدست‌رفته خیاط دیده نمی‌شود. نانوا نیز به جای داشتن شیشه سالم و لباس تازه، فقط شیشه سالم دارد و تعمیر خرابی، او را ثروتمندتر نکرده است. 🔹️️️️️️هازلیت در کتاب اقتصاد در یک درس، خطای سیاستگذاری اقتصادی را فقط محصول ناآگاهی سیاستمداران یا حکمرانان نمی‌داند. او توضیح می‌دهد که گروه‌های ذی‌نفع می‌توانند استدلالی بسازند که منفعت خاص خود را منفعت عمومی جلوه دهند. این توضیح، ماندگاری خطاهای بی‌شمار سیاست‌گذاری را قابل فهم می‌کند. بنابراین اگر سیاستی ناکارآمد ادامه می‌یابد، الزاماً به این معنا نیست که هیچ‌کس زیانش را نفهمیده و قطعا برای کسانی که قدرت اثرگذاری بیشتری دارند، می‌تواند همچنان سودمند باشد. 🔹️️️️️️برای ما که در ایران زندگی می‌کنیم، بسیاری از توصیف‌های کتاب آشناست. برای مثال، دولت‌ها با نیت بهتر شدن زندگی مردم، در اقتصاد دخالت می‌کنند، به سرکوب قیمت‌ها می‌پردازند، به کارخانه‌های زیان‌ده وام می‌دهند و واردات را محدود می‌کنند. اما حاصل این حمایت‌ها اغلب کمبود کالا، اتلاف منابع و تورم است. همچنین دولت‌ها با هدف حمایت از فرودستان یارانه می‌پردازند و قیمت‌ها را محدود می‌کنند؛ برای حفظ اشتغال به بنگاه‌های زیان‌ده منابع می‌دهند و برای تقویت تولید داخلی، واردات را دشوار می‌کنند اما همه این سیاست‌ها به زیان فرودستان تمام می‌شود. به همین دلیل هازلیت تأکید می‌کند که پیش از تدوین هر سیاستی باید پرسید منابع این حمایت‌ها از کجا تأمین می‌شود، چه کسانی سود می‌برند، چه کسانی هزینه می‌دهند و چه فرصت‌هایی از دست می‌رود. ارزش کتاب در آموختن همین شیوه بررسی تصمیم‌هاست و اینکه هیچ منفعت آشکاری، ما را از جست‌وجوی هزینه‌های پنهان بازندارد. 🔹️️️️️️هشتاد سال پس از انتشار، درس هازلیت همچنان برای سیاستگذاری ما کاربرد دارد. خیرخواهی سیاستمداران را باید با نتیجه آن سنجید و در ارزیابی هر سیاست حمایتی، کسانی را نیز باید در نظر گرفت که صورت‌حسابش را می‌پردازند. «اقتصاد در یک درس» با ترجمه محسن رنجبر و نیلوفر اورعی، از سوی انتشارات دنیای‌اقتصاد منتشر شده و به چاپ هفتم رسیده است. #تجارت_فردا @tejaratefarda

چرا سیاست‌های خیرخواهانه اغلب به زیان جامعه تمام می‌شوند؟ با نیت بهتر شدن زندگی مردم، دولت در اقتصاد دخالت می‌کند، به سرکوب قیمت‌ها می‌پردازد، به کارخانه‌های زیان‌ده وام می‌دهد و واردات را محدود می‌کند. اما حاصل این حمایت‌ها اغلب کمبود کالا، اتلاف منابع و تورم است. هنری هازلیت هشتاد سال پیش در «اقتصاد در یک درس» توضیح داد که چگونه سیاست‌گذار سود امروز یک گروه را می‌بیند اما هزینه امروز و فردای جامعه را نادیده می‌گیرد. چرا نیت خیر سیاستمداران به نتیجه مطلوب نمی‌رسد؟ #تجارت_فردا @tejaratefarda

📌کالبدشکافی آزادی چرا باید کتاب جاده باریک آزادی را خواند؟ کتاب «جاده باریک آزادی» نوشته دارون عجم‌اوغلو و جیمز رابینسون از مهم‌ترین آثار در حوزه اقتصاد سیاسی و جامعه‌شناسی توسعه است که چاپ سوم آن با ترجمه پویا جبل‌عاملی، محمدحسین باقی و جواد طهماسبی در انتشارات دنیای اقتصاد منتشر شده است. برای کتاب‌های انتشارات دنیای اقتصاد با شماره تلفن: 02152189186 تماس بگیرید و برای خرید کتاب جاده باریک آزادی به سایت ما مراجعه کنید. #تجارت_فردا @tejaratefarda

«قبیله علیه آزادی» به چاپ چهارم رسید کتاب «قبیله علیه آزادی» نوشته ماریو بارگاس یوسا که بهار امسال از سوی انتشارات دنیای‌اقتصاد وارد بازار نشر شد، به چاپ چهارم رسید. این اثر با ترجمه مهشید معیری و آسیه اسدپور و با مقدمه موسی غنی‌نژاد منتشر شده و تجدیدچاپ آن در فاصله بهار تا پاییز، از استقبال خوانندگان ایرانی از نوشته‌های سیاسی و فکری این نویسنده پرویی و برنده نوبل ادبیات حکایت دارد. یوسا در «قبیله علیه آزادی» به نقد ملی‌گرایی، اقتدارگرایی و پوپولیسم می‌پردازد و خطر غلبه هویت‌های جمعی بر آزادی فردی را بررسی می‌کند. نوشته‌های کتاب همچنین بازتاب تحول فکری اوست. یوسا نویسنده‌ای است که در جوانی به اندیشه‌های چپ گرایش داشت، اما تجربه‌های سیاسی‌اش او را به یکی از مدافعان لیبرالیسم، دموکراسی و جامعه باز تبدیل کرد. چاپ چهارم «قبیله علیه آزادی» اکنون در کتاب‌فروشی انتشارات دنیای‌اقتصاد در دسترس علاقه‌مندان است. برای کتاب‌های انتشارات دنیای اقتصاد با شماره تلفن: 02152189186 تماس بگیرید و برای خرید کتاب «قبیله علیه آزادی» به سایت ما مراجعه کنید. @eco_philo_book

⭕️ خیر مشترک چگونه سرمایه‌داری را به سود همگان به‌کار بگیریم؟ ✍🏻 ایما موسی‌زاده/ نویسنده نشریه 🔹کتاب «اقتصاد خیر همگانی: چگونه سرمایه‌داری را به نظامی در خدمت همه تبدیل کنیم» نوشته ماریانا ماتزوکاتو، اقتصاددان برجسته ایتالیایی‌تبار و استاد اقتصاد نوآوری و ارزش عمومی در کالج دانشگاهی لندن، است. ماتزوکاتو بنیان‌گذار و مدیر موسسه نوآوری و ارزش عمومی این دانشگاه است و پژوهش‌هایش بر نقش دولت در توسعه اقتصادی، نوآوری، سیاست‌گذاری عمومی و بازتعریف ارزش در اقتصاد متمرکز است. وی در کتاب «اقتصاد خیر همگانی» به یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های اقتصاد معاصر می‌پردازد: اقتصاد باید در خدمت چه کسی باشد و موفقیت آن را براساس چه معیارهایی می‌توان سنجید؟ 🔹یکی از نکات محوری کتاب، انتقاد از برداشت مسلطی است که اقتصاد را مجموعه‌ای از مبادلات میان افراد و بنگاه‌هایی می‌داند که عمدتاً در پی بیشینه‌‌کردن منافع شخصی خود هستند. در چنین برداشتی، بازار سازوکاری تلقی می‌شود که از طریق رقابت و تصمیم‌های فردی، منابع را تخصیص می‌دهد و درنهایت به ایجاد رفاه منجر می‌شود. اگرچه ماتزوکاتو نقش بازار و انگیزه‌های اقتصادی را انکار نمی‌کند، اما استدلال می‌کند که این تصویر برای توضیح پیچیدگی‌های اقتصاد واقعی کافی نیست. اقتصاد فقط از مجموعه‌ای از افراد مستقل تشکیل نشده است، بلکه شبکه‌ای از روابط، نهادها، زیرساخت‌ها، قواعد حقوقی، سرمایه‌گذاری‌های عمومی و همکاری‌های اجتماعی است که فعالیت اقتصادی را امکان‌پذیر می‌کنند. 🔹ماتزوکاتو بر این اساس استدلال می‌کند که اگر ارزش از طریق همکاری جمعی ایجاد می‌شود، شیوه توزیع منافع آن نیز باید بازتابی از همین واقعیت باشد. این استدلال به یکی از مسائل مهم اقتصاد سرمایه‌داری مربوط می‌شود: تفاوت میان خلق ارزش و استخراج ارزش. خلق ارزش زمانی رخ می‌دهد که فعالیت اقتصادی به ایجاد محصولات، خدمات، دانش، قابلیت‌ها یا فرصت‌هایی منجر شود که به بهبود زندگی انسان‌ها و افزایش ظرفیت‌های جامعه کمک می‌کنند. در مقابل، استخراج ارزش به وضعیتی اشاره می‌کند که در آن برخی بازیگران بدون مشارکت متناسب در فرآیند ایجاد ارزش، بخش بزرگی از منافع اقتصادی را به خود اختصاص می‌دهند. 🔹ماتزوکاتو برای هدایت این روابط، بر مجموعه‌ای از اصول تاکید می‌کند که می‌توان آنها را در قالب یک قطب‌نمای خیر همگانی در نظر گرفت. هدفمندی، مشارکت در خلق راه‌حل‌ها، یادگیری جمعی، توزیع منصفانه پاداش‌ها و پاسخگویی، از جمله عناصر اصلی این چهارچوب هستند. این اصول در کنار یکدیگر به تصمیم‌گیرندگان کمک می‌کنند تا فعالیت‌های اقتصادی را نه‌فقط بر اساس میزان تولید یا سود، بلکه با توجه به اهداف اجتماعی و کیفیت روابط میان بازیگران ارزیابی کنند. اهمیت این اصول در آن است که خیر همگانی را از یک شعار کلی به مجموعه‌ای از پرسش‌های قابل بررسی تبدیل می‌کنند. به این ترتیب، مفهوم خیر همگانی می‌تواند به ابزاری برای بازنگری در سیاست‌های عمومی و ارزیابی کیفیت تصمیم‌های اقتصادی تبدیل شود. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل مقاله را اینجا مطالعه کنید.

⭕️ نبوغ گمشده چرا اختراع زنان کمتر مورد استناد قرار می‌گیرند؟ ✍🏻 آزاده خرمی‌مقدم/ نویسنده نشریه 🔹پژوهشی درباره کم‌ارجاعی اختراع‌های دارای مخترع اصلی زن، همین پرسش را بررسی می‌کند. یافته‌های یائل وی.هوچبرگ، علی کخبد، پی‌یائو لی و کونال ساچدوا، با استفاده از روش‌های یادگیری ماشین و تحلیل متن، از شکافی پرده برمی‌دارد که در شمار ارجاع‌های دریافتی اختراع‌های زنان دیده می‌شود؛ شکافی که پس از در نظر گرفتن محتوای اختراع و برخی ویژگی‌های مرتبط با کیفیت آن نیز از بین نمی‌رود. موضوع مقاله صرفاً موانعی نیست که زنان ممکن است پیش از ورود به عرصه نوآوری با آنها روبه‌رو شوند؛ مسئله این است که پس از خلق و ثبت یک اختراع، آیا آن دستاورد به اندازه اختراع‌های مشابه با مخترع اصلی مرد مورد توجه قرار می‌گیرد؟ 🔹یافته اصلی مقاله نشان می‌دهد اختراع‌هایی که مخترع اصلی آنها زن است، در مقایسه با برآوردی که برای همان اختراع‌ها در صورت مرد بودن مخترع اصلی به‌دست می‌آید، ارجاع‌های کمتری دریافت می‌کنند. در برآورد اولیه، میانگین شکاف حدود 12/ 2 ارجاع است. با افزودن کنترل‌های بیشتر در الگوهای رگرسیونی، این فاصله به حدود 5/ 2 ارجاع می‌رسد. نویسندگان این مقدار را تقریباً معادل ۱۳ درصد کمتر از میانگین ارجاع‌های اختراع‌های دارای مخترع اصلی زن گزارش می‌کنند. 🔹شکاف کلی در تعداد ارجاع‌ها را نمی‌توان فقط به عملکرد کارشناسان ثبت اختراع نسبت داد. بخش بزرگ‌تری از آن در ارجاع‌هایی مشاهده می‌شود که خود مخترعان در پرونده‌های جدید وارد می‌کنند (به‌ویژه مخترعان مرد). بااین‌حال، پژوهشگران این نتیجه را اثبات قطعی تبعیض عمدی نمی‌دانند. داده‌ها نشان می‌دهند که مخترعان مرد کمتر از مقدار برآوردشده به اختراع‌های دارای مخترع اصلی زن ارجاع می‌دهند، اما علت این رفتار را نمی‌توان صرفاً از روی تعداد ارجاع‌ها تعیین کرد. 🔹بحث درباره نابرابری جنسیتی معمولاً از فرصت‌هایی آغاز می‌شود که زنان برای ورود به عرصه‌های علمی و حرفه‌ای در اختیار دارند یا ندارند. این مطالعه نشان می‌دهد که شکاف در ارجاع‌ها را نمی‌توان صرفاً با تفاوت‌های قابل مشاهده میان اختراع‌ها توضیح داد. بنابراین، مسئله شایسته بررسی جدی است، آن ‌هم برای آنکه بفهمیم چه عواملی بر دیده شدن آن اثر می‌گذارند. در آغاز، از اختراعی گفتیم که ثبت شده بود؛ ایده‌ای که دیگر از ذهن سازنده‌اش بیرون آمده و به سند رسمی تبدیل شده بود. اما ثبت شدن پایان داستان نبود. پس از آن، پرونده‌های دیگری آمدند، مخترعان دیگری دست به کار شدند و شبکه‌ای از ارجاع‌ها شکل گرفت؛ شبکه‌ای که در آن بعضی نام‌ها بیشتر تکرار شدند و بعضی کمتر. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل مقاله را اینجا بخوانید.