Bugun prezident tomonidan imzolangan va “takomillashtirilgan harfli” lotin alifbomiz 2027-yil 22-apreldan kuchga kiradi (shuning uchun qonunning o‘zi ham 1995-yilgi alifbo harflari bilan e’lon qilindi). Harflar takomillashtirilgunicha chiqarib qo‘yilgan eski hujjatlar va so‘mlardan foydalanaveramiz, bu tur ashyolar bo‘yicha, aftidan, oxirgi muddat yo‘q (ehtimol, bo‘lmas ham).
Mabodo hukumatimiz alohida muddat belgilab qolmasa, harflar takomillashtirilgunicha chiqarilib, ilib, o‘rnatib, qoqib qo‘yilgan O‘zbekiston gerblari, shahar, tuman, ko‘cha va hokazo geografik nomlar yozilgan peshlavha va ko‘rsatkichlardan ular yaroqsiz holga kelib qolguniga qadar foydalanilaverarkan (ne baxtki, bunday peshlavha va ko‘rsatkichlar shundoq ham juda sifatsiz qilinadi, alifbo o‘zgarsa-o‘zgarmasa ularni har yarim yilda almashtirish kerak).
Takomillashtirilmagan harflar bilan yozilgan yana bir dunyo ashyo turlari bor, ularning ro‘yxatini va qachon almashtirilishini hukumat belgilaydi. Vazirlar Mahkamasi, agar ulgursa, keyingi ikki oy ichida bugun imzolangan qonun ijrosini ta’minlash bo‘yicha chora-tadbirlar dasturini qabul qilishi kerak (lekin dasturni yarim yilda ham tayyorlab ulgurmasa kerak).
Ana o‘shanda bilib olamiz — 2027-yil 22-apreldan faqat va faqat “takomillashtirilgan harfli” alifbodan foydalanish bo‘yicha mamlakatimiz uchun misli ko‘rilmagan radikal yo‘ldan yura boshlaymizmi yo o‘tgan 31 yildagidek bir vaqtning o‘zida bir necha alifbodan (xususan, kirilldan) qiynalib foydalanishni ko‘zda tutadigan o‘zimizga xos liberal yo‘ldan yurishda davom etamizmi.
Ha, hali yarim yil bor (kamiga bu muddatni yana bir yangi qonun bilan kechiktirishdan osoni yo‘q), lekin baribir radikal yo‘ldan yura olishimizga, masalan, “Xalq so‘zi” va “Yangi O‘zbekiston” gazetalari faqat “takomillashtirilgan harfli” lotin alifbosida bosilishiga, ularning kirillcha talqinlari chop etilishi to‘xtatilishiga ko‘zim yetmayapti.
Endi bu, masalan, skuter mingan dastafkachilardan “prava” va avtoraqam talab qilish yoki elektrokarlarni majburiy kuf-suf testdan o‘tkazish kabi ish bo‘lsa edi, shubhaga o‘rin qolmasdi — davlatimiz bunaqa sohalarda keragidan ortiq radikal bo‘la olishini ko‘p ko‘rganmiz. Lekin til, yozuv masalasida — bilmadim, ishonish qiyin (lekin hayratlanishga va adashganimni tan olishga tayyorman, albatta).
Hay, ko‘raveraylik-chi, nima bo‘larkin. Nima bo‘lganda ham, alifbo (va uning amaliyotga qanday tatbiq etilishi) atrofidagi muhokama va munozara bo‘lishi va to‘xtamasligi kerak. Chunki hozirgi “takomillashtirish”, eng kamida, chala.
O‘zbek tili bayrami muborak bo‘lsin!